नवदेहली। इरान् परमाणुशस्त्रनिर्माणस्य अतीव समीपम् आगतः अस्ति । संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य परमाणुनिरीक्षकसंस्थायाः अन्तर्राष्ट्रीय परमाणुऊर्जा संस्थायाः गोपनीयप्रतिवेदने दावितं यत् इरान् इत्यनेन सैन्य श्रेणीयाः यूरेनियमस्य अर्थात् ६०प्रतिशतं शुद्धस्य भण्डारः वर्धितः।अयं यूरेनियमः परमाणु शस्त्र निर्माणस्य अतीव समीपस्थः इति मन्यत। एजन्सी इरान्देशं प्रति सहकार्यं वर्धयितुं स्वनीतिं परिवर्तयितुं च आह्वानं कृतवती अस्ति।अमेरिका-इरान्-देशयोः परमाणुसौदां पुनः आरभ्य प्रयत्नाः क्रियन्ते इति समये एषा प्रतिवेदना आगता। अस्मिन् विषये पक्षद्वयस्य मध्ये वार्ता प्रचलति, परन्तु अद्यापि कोऽपि ठोसः परिणामः न बहिः आगतःतस्मिन् एव काले इजरायल्-देशः अवदत् यत् आईएईए-प्रतिवेदनेन ज्ञायते यत् इरान्-देशेन परमाणुशस्त्रनिर्माणस्य पूर्णतया सज्जता कृता अस्ति। इजरायल्-देशः अन्तर्राष्ट्रीयसमुदायं तत्क्षणमेव तत् निवारयितुं आह्वानं कृतवान् अस्ति। यदि इरान् परमाणुशस्त्राणि निर्मास्यति तर्हि सः दशमः देशः भविष्यति। विश्वे सर्वाधिकं परमाणुश स्त्राणि रूसदेशे सन्ति। फेब्रुवरी-मे-मासयोः मध्ये ५० प्रतिशतं वृद्धिः
इत्यनेन उक्तं यत् मई १७ दिनाज्र्पर्यन्तं इरान्देशे ६०मई शुद्धतायाः सह प्रायः ४०८.६ किलोग्रामः यूरेनियमः आसीत्। इदं परिमाणं फेब्रुवरीमासे अपेक्षया ५०ज्ञ् अधिकम् अस्ति। यदा यूरेनियमः अधिकं शुद्धः भवति तदा सः शस्त्रनिर्माणाय उपयुक्तः भवति ९०प्रतिशतं शुद्धं यूरेनियमं शस्त्रस्तरीयं अर्थात् परमाणुबम्बनिर्माणार्थं उपयुक्तं मन्यते। ६० प्रतिशतं यावत् प्राप्तेः अर्थः अस्ति यत् इरान् इदानीं तस्मात् स्तरात् केवलं एकं पदं पृष्ठतः अस्ति। आईएईए इत्यनेन अपि उक्तं यत् यदि इरान् प्रायः ४२ किलोग्रामं यूरेनियमं ६० प्रतिशतं अधिकं शुद्धं करोति तर्हि तस्मात् परमाणुबम्बः निर्मातुं शक्यते।सम्प्रति इरान्-देशे कुलम् ९२४७.६ किलोग्रामः समृद्धः यूरेनियमः अस्त्।ि परन्तु इरान्-देशः कथयति यत् तस्य परमाणुकार्यक्रमः बम्बनिर्माणार्थं न अपितु शान्तिप्रयोजनार्थं यथा विद्युत्-उत्पादनार्थं वा औषध-उत्पादनार्थं वाइरान् इरान् इत्यनेन एतत् प्रतिवेदनं गलतम् इति उक्तम इराणस्य विदेशमन्त्रालयः परमाणु ऊर्जा सङ्गठनः च एतत् प्रतिवेदनं गलतं पक्षपातपूर्णं च इति उक्तवन्तः। सः अवदत् यत् एषा प्रतिवेदना अविश्वसनीयस्रोतेषु आधारिता अस्ति, राजनैतिक दबावेन च निर्मितम् अस्ति। इरान् इत्यनेन अपि उक्तं यत् इस्लामिक सिद्धान्तानां अन्तर्राष्ट्रीयन्यायानां च अन्तर्गतं तस्य परमाणु कार्यक्रमः शान्तिपूर्णः अस्ति। सः तस्य सर्वोच्चनेता खामेनी इत्यस्य फतवस्य उल्लेखं कृतवान् यस्मिन् परमाणुशस्त्राणि इस्लामविरुद्धानि इति कथ्यन्ते।

२०१८ तमे वर्षे यदा अमेरिका परमाणुसौदातः बहिः गतः तदा आईएईए मौनम् अभवत् इति अपि इरान्-देशः आरोपितवान् ।अमेरिकादेशः इरान्-देशाय नूतनं प्रस्तावम् अयच्छत्ओ मानस्य विदेशमन्त्री तेहराननगरम् आगत्य अमेरिकादेशस्य नूतनं प्रस्तावम् ईरानीविदेशमन्त्री हस्ते समर्पितवान् । अयं प्रस्तावः परमाणुकार्यक्रमस्य सीमितीकरणेन, अमेरिकीप्रतिबन्धेभ्यः राहतस्य च सम्बन्धी अस्ति ।अधुना एव अमेरिका-इरान्-देशयोः मध्ये पञ्चम-चक्रं रोम-नगरे अभवत्, परन्तु तस्य ठोसः परिणामः न अभवत् ।आईएईए-अनुसन्धाने किं प्राप्तम् ?आईएईए इत्यनेन सदस्यदेशेभ्यः अन्यत् गोपनीयं प्रतिवेदनं प्रेषितम् यत् इरान् अन्वेषणे सहकार्यं न करोति, विशेषतः तेषु स्थानेषु यत्र सूचनां विना यूरेनियमस्य लेशाः प्राप्ताः २००० तमे वर्षे आरम्भे इरान्-देशस्य गुप्तसैन्यपरमाणुकार्यक्रमः आसीत् इति आईएईए-सङ्घस्य शज्र वर्तते । एतत् त्रयाणां पुरातनस्थलानां (तुर्कुजाबाद, वरामिन्, मरिवन) विषये अन्वेषणे प्रकाशितम् अस्ति । चतुर्थं स्थलं लविशन्-शियान् इति २००३ तमे वर्षे इरान्-देशेन ध्वस्तं कृतम्, तत्र गन्तुं आईएईए-सङ्घस्य अनुमतिः नासीत् । स्वीडेन्देशस्य चिन्तनसमूहः एघ्झ्Rघ् इत्यनेन २०२४ तमस्य वर्षस्य जूनमासे परमाणुशस्त्रसम्बद्धं प्रतिवेदनं प्रकाशितम् ।अस्य अनुसारं सम्प्रति विश्वे ३९०४ परमाणुशस्त्रक्षेपणानि वा विमानानि वा नियोजिताः सन्ति भारतं, पाकिस्तानं, उत्तरकोरिया च स्वस्य बैलिस्टिकक्षेपणास्त्रेषु परमाणुयुद्धशिरः नियोक्तुं सज्जाः सन्ति । सिप्री इत्यनेन उक्तं यत् विश्वस्य ९०ज्ञ् परमाणुशस्त्राणि रूस-अमेरिका-देशयोः सह सन्ति ।