हरिकृष्ण शुक्ल/देहरादून। देहरादून नगरे आयोजिते ‘सोशलमीडिया मन्थन’ इति कार्यक्रमे मुख्यमन्त्री पुष्करसिंह धामीः सोशल मीडिया सामग्रा rनिर्मातृभ्यः प्रभावकर्तृभ्यः च आग्रहं कृतवान् यत् ते स्वसामग्रीद्वारा उत्तराखण्डस्य सकारात्मक प्रतिबिम्बं सुदृढां कर्तुं सक्रियभूमिकां निर्वहन्तु। सः अवदत् यत् अद्यत्वे सामाजिकमाध्यमाः संचारस्य सर्वाधिकं प्रभावी माध्यमं जातम्, अतः, तस्य दायित्वं तथैव महत् अस्ति। मुख्यमन्त्री उक्तवान् यत् नकलीवार्ताः, भ्रामकाः आख्यानानि, दुष्प्रचार: च समाजं भ्रमितुं शक्नुवन्ति, सामग्रीनिर्मातारः च तथ्याधारितसूचनाः बहिः आनेतुं महत्त्वपूर्णां भूमिकां कर्तुं शक्नुवन्ति। सः व्याख्यातवान् यत् यद्यपि सामाजिकमाध्यमस्य पोस्ट् प्रायः आवश्यकतावशात् व्यक्तिस्य साहाय्ये, बालस्य चिकित्सायां, आपदायां फसितानां जनानां उद्धाराय वा महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहति तथापि तस्य दुरुपयोगः अपि तीव्रगत्या वर्धितः अस्ति।धामी इत्यनेन उक्तं यत् ‘ब्राण्ड् उत्तराखण्ड’ इत्यस्य सुदृढीकरणाय पर्यटन स्थलानां, स्थानीयानां उत्पादानाम्, संस्कृतिनां, परम्पराणां, सामाजिक साधनानां च यथासम्भवं प्रचारः करणीयः। सः प्रभावकान् नकारात्मकतायाः स्थाने सकारात्मकतायाः, तथ्याधारित सूचनायाः च प्रचारार्थं आग्रहं कृतवान्।
सामाजिकमाध्यमाः सर्वाधिकं प्रभावी संचार माध्यमाः अभवन्-मुख्यमन्त्री धामी उक्तवान् यत् सामाजिकमाध्यमेन सूचनासञ्चारस्य गतिः परिवर्तिता। अद्यत्वे कोऽपि सेकेण्ड्-मात्रेषु कोटि-कोटि-जनानाम् अभिप्रायं प्राप्तुं शक्नोति। सः अवदत् यत् सामाजिक माध्यमेन सामान्यनागरिकाणां स्वरं पूर्वं कदापि न कृतं मञ्चं दत्तम्। वैश्विकं स्थानीयं च आयोजनं एकस्मिन् मञ्चे तत्क्षणमेव ध्यानं आनयन्ति।
पीएम मोदी डिजिटलशासनस्य कृते नूतनां दिशां दत्तवान्-प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी इत्यस्य नेतृत्वे सामाजिक माध्यमाः शासनस्य महत्त्वपूर्णः भागः जातःइत्मिुख्यमन्त्राअवदत्। पीएम इत्यनेन नागरिकान् नीतिनिर्माण प्रक्रियायाः सह ‘मन की बात’, एक्स, फेसबुक, माईगॉव इत्यादिभिः मञ्चैः सह सम्बद्धं कृतम् अस्ति। अतः प्रेरितः उत्तराखण्ड सर्वकारः अपि ‘डिजिटल उत्तराखण्डस्य’ दिशि कार्यं कुर्वन् अस्ति।
इदानीं एकेन ट्वीट् इत्यनेन शिकायतां निराकरणं सम्भवति-मुख्यमन्त्री उक्तवान् यत् इदानीं शिकायतां दातुं कार्यालयेषु गन्तुं आवश्यकता नास्ति। एकेन ट्वीट् अथवा फेसबुक-सन्देशेन बहवः समस्याः समाधानं कर्तुं शक्यन्ते। सः अवदत् यत् सः सामाजिकमाध्यमेषु प्राप्तानां शिकायतां, सुझावानां च व्यक्तिगतरूपेण निरीक्षणं करोति, प्रायः एतासां आधारेण तत्कालं कार्यं करोति च। सामाजिक माध्यमानां दुरुपयोगः तीव्रगत्या वर्धितः इति सीएम धामी अवदत्। केचन जनाः नकली आख्यानानि प्रसारयित्वा समाजे भ्रमम् उत्पन्नं कर्तुं प्रयतन्ते। अद्यतनकाले धार्मिकविरोधि-राष्ट्रविरोधि-तत्त्वानि भ्रामक-सामग्री-प्रसारणस्य प्रयासं कृतवन्तः। सः अवदत् यत् नकलीसामग्रीः तत्क्षणमेव तथ्यपरीक्षणं कृत्वा तथ्यात्मकसूचनाः जनसामान्यं प्रति प्राप्नुयुः। मुख्यमन्त्री सामग्रीनिर्मातृभ्यः आग्रहं कृतवान् यत् ते उत्तराखण्डस्य पर्यटन स्थलानि, स्थानीयानि उत्पादनानि, संस्कृतिः, सामाजिकानि उपलब्धयः च स्वस्य विडियो, पोस्ट् च प्रकाशयन्तु। सः अवदत् यत् केचन नकारात्मकाः निर्मातारः दृष्टिकोणानां कृते मिथ्यातथ्यानि उपस्थापयन्ति, परन्तु यशः अपेक्षया अधिकं महत्त्वपूर्णम्। सः अवदत् यत् प्रधानमन्त्रिणा सामाजिक माध्यमाः संचारस्य, पारदर्शितायाः, सक्रिय नागरिक भागित्वस्य च सशक्तं माध्यमं कृतम्। मुख्यमन्त्री उक्तवान् यत् प्रधानमन्त्रिणा प्रेरिता राज्यसर्वकारः डिजिटल उत्तराखण्डस्य निर्माणाय अपि प्रतिबद्धः अस्ति। सर्वे विभागाः प्रत्यक्षतया जनसामान्येन सह संवादं कुर्वन्ति।
मुख्यमन्त्री उक्तवान् यत्, अद्यतनकाले धार्मिक विरोधि-राष्ट्रविरोधी मानसिकतायुक्ताः केचन व्यक्तिः भ्रामकवार्तानां, नकली कथानां, मिथ्याप्रचारस्य च माध्यमेन अस्माकं धार्मिक विश्वासानाम्, समृद्धानां सांस्कृतिक परम्पराणां च बदनामीं कर्तुं प्रयतन्ते। एतादृशे समये न केवलं कस्यापि भ्रामकस्य, तथ्य हीनस्य, असामाजिकस्य वा सामग्रीयाः तत्क्षणं तथ्य परीक्षायाः आवश्यकता वर्तते, अपितु तस्याः तथ्यात्मक सूचनाः जनसामान्यं प्रति प्रसारयितुं अपि आवश्यकाः सन्ति केचन राष्ट्रविरोधिनो तत्त्वाः नगरीयनक्सल-दलानां सदस्याः च सामाजिकमाध्यमेषु भिन्न-भिन्न-नाम्ना नकली-खातानां निर्माणं कृत्वा नकली-कथानां निर्माणस्य प्रयासं कुर्वन्ति। मुख्यमंत्री धामी उक्तवान् आदरणीयः प्रधानमन्त्री श्री नरेन्द्र मोदी इत्यनेन २०१४ तः सामाजिकमाध्यमान् डिजिटल मञ्चान् च शासनस्य सुदृढं आधारं कृतम् अस्ति। अज्र्ीयपारिस्थितिकीतन्त्रस्य माध्यमेन तेन देशे डिजिटलशासनस्य नूतनं उदाहरणं स्थापितं, संचारं, पारदर्शिता, जनसहभागिता च नूतनासु ऊर्ध्वतासु उन्नतिं कृतवान्। अद्यत्वे सः विश्वस्य सर्वाधिकं अनुसृतानां नेतारणाम् अन्तर्गतः अस्ति। उत्तराखण्डे अपिसर्वकाराद्प्र शासन पर्यन्तं सर्वे विभागाः प्रत्यक्षतया अज्र्ीयमञ्चैः सह सम्बद्धाः सन्ति, येन समस्यानां शीघ्रं समाधानं सुनिश्चितं भवति अद्यतनकाले केचन धार्मिकविरोधिनो राष्ट्रविरोधिनो च तत्त्वानि भ्रामक वार्तानां, नकलीकथानां च माध्यमेन अस्माकं राज्यस्य एकतायाः,विश्वासस्य,समृद्धानां सांस्कृतिक परम्पराणां च हानिम् कर्तुं प्रयतन्ते। एतादृशे समये अस्माकं कर्तव्यं यत् यत्किमपि मिथ्या वा प्रज्वलनात्मकं वा सामग्रीं तत्क्षणमेव तथ्यपरीक्षणं कुर्मः तथा च सम्यक् तथ्यानि जनसामान्यं प्रति गच्छन्ति। इति सुनिश्चितं कुर्मः।