editor
लेखकः- डॉ. रमेशचन्द्रपाण्डेयः
जगद्गुरु शज्र्राचार्य ज्योतिषपीठस्य धर्माधिकारी ,
उत्तराखण्डविद्वत्सभायाःसंरक्षकः,श्रीज्ञानीगो लोक धामउत्तराखण्डस्य अध्यक्षः, ज्योतिषाचार्यश्च।
भगतसिंहः केवलं स्वतंत्रता सेनानी एव न, अपि तु धर्मपरायणः आत्मशक्तिसूचको जनस्तेन साहसः, त्यागः, न्यायपरायणता च मानवहृदयस्य दीपतुल्या, स्वधर्म-आदर्शानां पालनाय बलिदानं तेषां जीवनं आत्म साक्षात्काराय पथप्रदर्शकं कृतम्। ‘इंकलाब जिंदाबाद’ केवल मुद्घोषो न, अपि तु चेतनायाः, आध्यात्मिक ज्वालायाः सूचकः। अद्य भगतसिंहस्य जयंती सर्वत्र श्रद्धया स्मर्यते। भगतसिंहः केवलं स्वतन्त्रतासंग्रामस्य सेनानी न अपितु यूनां प्रेरकः, न्याय परायणता-संकल्पस्य च प्रतीकः आसीत्। २८ सेप्टम्बर १९०७ संवत्सरे पंजाबदेशे बंगा ग्रामे (वर्तमान पाकिस्तानदेशे) जन्म प्राप्तवान्, भगतसिंहः बाल्ये एव अद्भुतसाहसं प्रदर्शयन्, देशस्य मुक्तये अद्वितीयं योगदानम् अददात्।
एषः महा-क्रान्तिकारी केवलं स्वकाले न, अपि तु आगामिषु संततिषु अपि देशभक्तिं, न्यायभावं, साहसं च जागरिष्यति। भगतसिंहस्य जीवनं यूनां मनसि सदैव प्रेरणास्रोतो भविष्यति। तेन आङ्ग्रेजी शासनस्य अत्याचारं प्रतिकारम् अनेकेषु आंदोलनेषु, छात्रसंगठनेषु, किंवा सशस्त्र संघर्षेषु च सक्रियं योगदानं दत्तम्। २३ वर्षीये आयुषि प्राप्ते सति, स्वधर्मस्य आदर्शानां पालनार्थं भगतसिंहः अद्भुतं बलिदानं कृतवान्।
भगतसिंहः केवलं क्रियाशीलः न, अपि तु स्वविचार-लेखनद्वारा अपि जनान् स्वतंत्रतायाः, स्वातंत्र्य संकल्पस्य, तथा न्यायभावस्य ज्योतिर्नि: सृष्टवान्। तेषां प्रेरकवाक्यं ‘इंकलाब जिंदाबाद’ अद्यापि सम्पूर्णभारतवर्षे स्वातंत्र्यस्य, साहसस्य, न्यायस्य च प्रतीक रूपेण गुञ्जति। तेन दर्शितं यत् देशसेवा, साहस, निस्वार्थता, तथा आदर्शनिष्ठा इत्येतत् मूल्यगतं सर्वमपि केवलम् इतिहास पृष्ठेषु न, अपितु यूनां मनसि प्रतिदिनं प्रेरणा स्रोतसा तिष्ठति। भगत सिंहस्य जीवनकथायाः संदेशः एषः–यदि राष्ट्रस्य हिताय निःस्वार्थता, साहसः, दृढनिश्चयः च अस्ति, तर्हि अस्मिन्काले विषमस्थितिषु सतीष्वपि अपि महत् कार्यं साधयितुं शक्यमिति। अतः भगतसिंह जयंती केवलं स्मरणोत्सवः न, वस्तुतस्तेन प्रेरितः प्रत्येकं नागरिकः, विशेषतः युवा, आत्मनः साहसं, देशभक्तिं, न्याय परायणतां च पोषयितुं प्रेरितः भवति। एषः दिवसः जनानां मनसि एकाग्रतां, साहसं, राष्ट्रसेवां, न्यायपरायणतां च जनयति। भगत सिंहस्य योगदानं केवलं स्वातंत्र्य संग्रामे एव न, अपि तु सामाजिक सुधारस्य, युव-शिक्षायाः,न्याय संवेदनस्य च मार्ग दर्शनं करोति। अतः प्रत्येकस्मिन् वर्षे भगतसिंह जयंती अवसरः न केवलं स्मरणाय, अपि तु जीवनस्य मूल्यवत्याः साहसं, निष्ठाम्, आदर्श पालनं च अनुसर्तुं प्रेरणायाः कश्चन विशिष्टोऽवसरः।
