हरिकृष्ण शुक्ल/देहरादून। अस्मिन् वर्षे उत्तराखण्डे महतीं विनाशं कृत्वा शुक्रवासरे मानसूनः आधिकारिकतया निवृत्तः। यद्यपि राज्यस्य अधिकांशेषु भागेषु गतदिनानि यावत् मौसमः शुष्कः अस्ति तथापि प्रायः मासद्वयं यावत् आकाशः अनेकेषु क्षेत्रेषु प्रहारं कुर्वन् अस्ति अस्मिन् वर्षे जूनमासस्य २० दिनाङ्के मानसूनः राज्ये प्रविष्टः, सेप्टेम्बर् २६ दिनाङ्के च निवृत्तः। अगस्त-सेप्टेम्बर-मासेषु मेघविस्फोटः, भूस्खलनः, जलप्लावनं च राज्ये सर्वत्र महतीं प्राणहानिम्, सम्पत्तिं च जनयति स्म। राज्यस्य मौसमविज्ञानकेन्द्रेण उत्तराखण्डात् मानसूनस्य पूर्णनिवृत्तेः घोषणा कृता अस्ति। अस्मिन् वर्षे राज्ये १४११.८ मि.मी.वर्षस्य औसतवृष्टिः अभवत्, यत् सामान्यस्य ११५४.७ मि.मी. एतेषु चतुर्षु मानसूनमासेषु उत्तराखण्डे अनेकाः विनाशकारीः आपदाः अभवन्। मेघविस्फोटेन भूस्खलनेन च बहुसंख्याकाः जनाः मृताः, शतशः परिवाराः अपि प्रभाविताः। मार्गाः, सेतुः, गृहाणि च भृशं क्षतिग्रस्ताः अभवन्। अत्यन्तं विनाशः पर्वतीयमण्डलेषु दृष्टः। धाराली, थराली, सैन्जी, सहस्रधारा च गभीराः व्रणाः त्यत्तäवा मानसूनः प्रस्थितः अस्ति । बागेश्वरे सर्वाधिकं वर्षा अभवत्, पौरीगढ़वाले तु सर्वाधिकं वर्षा अभवत्। पूर्वं विगतत्रिवर्षेभ्यः अक्टोबर्-मासस्य प्रथमसप्ताहे एव मानसूनः उत्तराखण्डात् प्रस्थायतिस्म। अस्मिन् समये सेप्टेम्बरमासस्य समाप्तेः पूर्वं पुनः आगतं।
ऋतुस्य वर्षास्थितिः एषा अस्ति-बागेश्वरे सर्वाधिकं वर्षा २६८३.६मि.मी.,यत् सामान्यतः २४१ प्रतिशतं अधिकं वर्षा अभवत्। चमोलीनगरे १३५० मि.मी. वृष्टिः अभवत्, या सामान्यतः ८९ प्रतिशतं अधिका आसीत्। देहरादूननगरे १९७१.९ मि.मी.वृष्टिः अभवत्, या सामान्यतः ३८ प्रतिशतं अधिका अस्ति तहरीगढ़वाले सामान्यवृष्ट्याः ५८ प्रतिशतं अधिकं वर्षा अभवत् उत्तरकाशी सामान्यवृष्ट्याः १५ प्रतिशतं वर्षाअभवत्,यत्र घोरधाराली आपदा राज्यंकम्पितवती। एतेषु मण्डलेषु सामान्यतः न्यूनवृष्टिः भवति।
पौरीगढ़वाल्-नगरे सामान्यापेक्षया ३० प्रतिशतं न्यूनं, चम्पावत-नगरे सप्तप्रतिशतम्, नैनीताल-नगरे षड्-प्रतिशतं, पिठौरागढे एकप्रतिशतम्, रुद्रप्रयाग्-नगरे च पञ्चप्रतिशतं न्यूनं वर्षा अभवत् ।
मानसूनऋतौ मासिकवृष्टिः-जूनमासे सामान्यापेक्षया ३६ प्रतिशतं अधिका वर्षा अभवत् जुलाई मासे सामान्यापेक्षया १६ प्रतिशतं न्यूनवृष्टिः अभवत् अगस्तमासे सामान्यापेक्षया ५० प्रतिशतं अधिका वर्षा अभवत् सेप्टेम्बरमासे सामान्यापेक्षया ४१ प्रतिशतं अधिका वर्षा अभवत् सम्पूर्णे मानसून ऋतौ सामान्यापेक्षया २२ प्रतिशतं अधिका वर्षा भवति।