नवदेहली। प्रधानमन्त्री मोदी विश्वस्य सर्वतः जन्मदिनस्य शुभकामनाम् आप्नोति। पीएम मोदी अद्य ७५ वर्षाणि पूर्णानि अभवन। प्रथमं मोदी इत्यस्य कामना अमेरिकीराष्ट्रपतिः ट्रम्पः आसीत्, यः मंगलवासरे रात्रौ १०:५३ वादने तस्मै आहूतवान्। ट्रम्पः रात्रौ ११:३० वादने स्वस्य सामाजिक माध्यम मञ्चे इत्यत्र पीएम इत्यनेन सह स्वस्य वार्तालापं साझां कृतवान्। ट्रम्पः लिखितवान् यत्, ‘अधुना एव मम मित्रं नरेन्द्रमोदी इत्यनेन सह दूरभाषेण भाषितवान्। अहं तस्य जन्मदिनस्य शुभकामनाम् अकरोम्। सः अद्भुतं कार्यं करोति। नरेन्द्र, रूस-युक्रेनयोः युद्धस्य समाप्त्यर्थं भवतः समर्थनार्थं धन्यवादः। ट्रम्पस्य अभिवादनस्य प्रतिक्रियारूपेण मोदी ट्विट्टरे लिखितवान् यत्, ‘धन्यवादः, मम मित्रं राष्ट्रपति ट्रम्प। भवतः इव अहम् अपि अस्माकं साझेदारीम् नूतनानि ऊर्ध्वतानि नेतुम् इच्छामि। वयं युक्रेन-सङ्घर्षस्य शान्तिपूर्णं समाधानं समर्थयामः। इदानीं इटली देशस्य प्रधानमन्त्री मेलोनी मोदी इत्यस्मै अभिनन्दनं कृत्वा तस्य नेतृत्वस्य प्रशंसाम् अकरोत्। इजरायलस्य पीएम नेतन्याहू, न्यूजीलैण्डस्य पीएम क्रिस्टोफर लक्सन् इत्यादयः अनेके विश्वनेतारः अपि मोदी इत्यस्य जन्मदिनस्य शुभकामनाम् अकुर्वन्।
नेतन्याहू सहिताः बहवः नेतारः मोदी इत्यस्य जन्मदिनस्य शुभकामनाम् अकरोत्।
इटालियन-प्रधानमन्त्री-जियोर्जियोमेलोनी अवदत् यत्, ‘भारतीय-प्रधानमन्त्री-महोदयाय तस्य ७५ तमे जन्मदिने हृदयेनअभिनन्दनम्भवतः सामर्थ्यंदृढ निश्चयः, कोटि-कोटि-जनानाम् नेतृत्वस्य क्षमता च प्रेरणा दायका अस्ति। मैत्री-सम्मानेन च अहं भवतः स्वास्थ्यं कामयामि येन भवान् भारतं उज्ज्वल-भविष्यं प्रति नेतुम् अस्माकं राष्ट्राणां मध्ये सम्बन्धान् अधिकं सुदृढं कर्तुं च शक्नोति।
रूसस्य राष्ट्रपतिः-व्लादिमीर् पुटिन् क्रेमलिनस्य जालपुटे प्रकाशितेन सन्देशे पुटिन् लिखितवान् यत्, ‘प्रियः प्रधानमन्त्री, भवतः ७५ तमे जन्मदिने हार्दिकं अभिनन्दनम्। अस्माकं देशानाम् सामरिकसाझेदारीं सुदृढं कर्तुं, विभिन्नक्षेत्रेषु परस्परं लाभप्रदं भारत-रूस-सहकार्यं च प्रवर्तयितुं भवता प्रमुखं योगदानं कृतम्।
इजरायलस्य प्रधानमन्त्री-बेन्जामिन नेतन्याहू अवदत् यत्, ‘प्रधानमन्त्री मोदी, मम सुहृद् नरेन्द्र, अहं भवतः जन्मदिनस्य शुभकामनाम् अकरोमि। अहं भवन्तं शीघ्रमेव मिलिष्यामि, यतः अस्माभिः अस्माकं साझेदारी, मैत्री च अधिकाधिकं ऊर्ध्वतां प्रति नेतव्या। जन्मदिनस्य शुभकामना, मम मित्र।
न्यूजीलैण्डस्य प्रधानमन्त्री-क्रिस्टोफर लक्सनः अवदत्, ‘नमस्ते, मम सुहृदः प्रधानमन्त्री मोदी। भवतः ७५ तमे जन्मदिने अभिनन्दनम्। एषः भवतः नेतृत्वस्य प्रशंसायाः अवसरः अस्ति, यत् २०४७ तमवर्ष पर्यन्तं भारतं विकसितराष्ट्रं भवितुं नेष्यति। अहं न्यूजीलैण्ड्-भारतयोः साझेदारीम् अधिकं सुदृढं कर्तुं प्रतीक्षामि।
आस्ट्रेलियादेशस्यप्रधानमन्त्री-एन्थोनी अल्बानीस् अवदत् यत्, ‘मम मित्रं प्रधानमन्त्री मोदी इत्यस्य जन्मदिनस्य शुभकामना। आस्ट्रेलियादेशः भारतेन सह स्वस्य दृढमैत्रीं मूल्यवान्, आगामिषु वर्षेषु च निरन्तरं सहकार्यं प्रगतिञ्च प्रतीक्षामि।
यूके-देशस्य पूर्व-प्रधानमन्त्री-ऋषिसुनकः अवदत् यत्, ‘प्रधानमन्त्री मोदी-महोदयाय ७५ तमे जन्मदिनस्य शुभकामनाम् अददात् इति आनन्दः। कठिनसमये अस्माकं सुहृदः आवश्यकाः, मोदीजी च मम कृते ब्रिटेनस्य च सदैव सुहृदः अस्ति। अद्यतन-इङ्ग्लैण्ड्-भारत-परीक्षा-श्रृङ्खलाअस्यप्रमुखं उदाहरणम् अस्ति।ब्रिटिश-भारतीय-परिवारात् आगत्य एषः सम्बन्धः मम कृते सर्वदा विशेषः भविष्यति।
५०प्रतिशतं शुल्कस्य आरोपणस्य ४० दिवसेभ्यः अनन्तरं द्वयोः मध्ये प्रथमं वार्तालापः
अमेरिकादेशेन भारते ५०प्रतिशतं शुल्कं आरोपितं ततः परं मोदी-ट्रम्पयोः मध्ये एतत् प्रथमं वार्तालापम् अस्ति। शुल्कस्य आरोपणात् परं भारत-अमेरिका-देशयोः सम्बन्धाः क्षीणाः अभवन। अगस्तमासस्य ६ दिनाङ्के अमेरिकीराष्ट्रपतिः डोनाल्ड ट्रम्पः रूस देशात् तैलक्रयणस्य दण्डरूपेण भारते २५ज्ञ् शुल्कस्य घोषणां कृतवान्। व्यापारघातस्य उल्लेखं कृत्वा अगस्तमासस्य ७ दिनाज्रत् भारते २५ प्रतिशतं शुल्कं आरोपितम्। अनेन अमेरिकादेशं निर्यातित भारतीय वस्तूनाम् उपरि कुलशुल्कं ५० प्रतिशतं भवति। भारते ५० प्रतिशतं शुल्कं २०२५ तमस्य वर्षस्य अगस्तमासस्य २७ दिनाज्रत् प्रवर्तते स्म।
मोदी इत्यस्य ट्रम्पेन सह अन्तिमः दूरभाषवार्तालापः जूनमासस्य १७ दिनाङ्के प्रायः ३५ निमेषान् यावत् अभवत्। अगस्तमासस्य २७ दिनाङ्के जर्मनीदेशस्य वृत्तपत्रे प्रâैंकफर्टर् आल्जेमेन् ज़ाइटङ्ग् इत्यनेन दावितं यत् मोदी इत्यनेन शुल्कविवादस्य विषये अन्तिम सप्ताहेषु चतुर्वारं ट्रम्पस्य आह्वानं अङ्गीकृतम्।
भारत-अमेरिका-व्यापार-सौदान्तर-वार्ता पुनः प्रारब्ध:-शुल्क-तनावस्य मध्ये भारत-अमेरिका-देशयोः मध्ये द्विपक्षीयव्यापारसौदानां वार्ता पुनः आरब्धाअस्ति।मंगलवासरे अमेरिकीप्रतिनिधिः ब्रेण्डन् लिन्च्, भारतीयवाणिज्यविभागस्य विशेष प्रतिनिधिः राजेश्अग्रवालः च प्रायःसप्तघण्टानां वार्ताम् अकरोत्, यत् उभयदेशैः अतीव सकारात्मकं वर्णितम वाणिज्य मन्त्रालयेन उक्तं यत् प्रतिनिधिद्वयं व्यापारसौदान्तरे भविष्यस्य अग्रे गन्तुं मार्गस्य विषये चर्चां कृतवन्तौ। अग्रिम समागमस्य तिथिः शीघ्रमेव घोषिता भविष्यति। लिञ्च् सोमवासरे रात्रौ भारतस्य दिवसपर्यन्तं भ्रमणार्थं नूतनदिल्लीनगरम् आगतः। वाणिज्यमन्त्रालयस्य एकः अधिकारी अवदत् यत् व्यापारसौदानां विषये अधिका चर्चा वर्चुअल् रूपेण भविष्यति। तिथिःसम्मतः भविष्यति। अस्य सौदास्य विषये पञ्चपरिक्रमाः वार्तालापाः पूर्वमेव कृताः सन्ति। परन्तु १६सेप्टेम्बर्-दिनाज्र्स्य समागमः षष्ठः चक्रः नासीत्, अपितु तस्य सज्जता एव आसीत्। ज्ञातव्यं यत् अगस्त मासस्य २५-२९ दिनाङ्केषु निर्धारितं व्यापारवार्तायां षष्ठदौरशुल्कस्य आरोपणानन्तरं स्थगितम् आसीत्। ट्रम्पः ट्रुथआउट् सोशल इत्यत्र एकस्मिन् पोस्ट् मध्ये लिखितवान् यत्,’भारत-अमेरिका-देशयोः मध्ये व्यापारस्य बाधाः दूरीकर्तुं वार्ता प्रचलति इति अहं प्रसन्नः अस्म्।ि आगामिषु सप्ताहेषु मम अतीव सुहृद् पी.एम. ट्रम्पस्य पदस्य प्रायः पञ्चघण्टानां अनन्तरं पीएम मोदी अपि एकस्मिन् पोस्ट् मध्ये लिखितवान् यत्, ‘भारत-अमेरिका च सुहृदः प्राकृतिकाः भागिनः च सन्ति। मम विश्वासः अस्ति यत् अस्माकं व्यापार वार्तालापेन भारत-अमेरिका-साझेदारी-सम्बन्धस्य असीमित-संभावनानां तालान् उद्घाटयितुं मार्गः उद्घाटितः भविष्यति। ट्रम्पः प्रातः ६ वादनस्य समीपे ट्रुथौट् इत्यत्र लिखितवान् यत्, ‘इदं दृश्यते यत् वयं भारतं रूसं च चीनेन सह हारितवन्तः। आशास्ति, तेषां भविष्यं उज्ज्वलं भविष्यति।’ व्हाइट हाउस् इत्यत्र सायं ६ तः ७ वादनपर्यन्तं पत्रकारसम्मेलने ट्रम्पः पश्चात्तापं कृतवान् । प्रश्नस्य उत्तरे सः अवदत् यत् अहं मोदी इत्यस्य मित्रं सर्वदा भविष्यामि इति। भारतेन सह सम्बन्धं पुनः स्थापयितुं अहं सर्वदा सज्जः अस्मि।’ परदिने प्रातः ९:४५ वादने पीएम मोदी ट्रम्पस्य वक्तव्यं साझां कृत्वा एक्स इत्यत्र लिखितवान् यत्, ‘अहं राष्ट्रपति ट्रम्पस्य भावनानां, अस्माकं सम्बन्धस्य विषये तस्य विचाराणां च पूर्णतया प्रशंसा करोमि, पूर्णतया च समर्थयामि। सः अवदत् यत्, ‘भारतस्य अमेरिकायाः च सकारात्मकं दूरदर्शी च सामरिक साझेदारी अस्ति।
युक्रेनयुद्धस्य समाप्त्यर्थं ट्रम्पः भारते शुल्कं आरोपितवान्-भारतसहितस्य अन्येषु देशेषु उच्चशुल्कं आरोपयितुं अमेरिकी न्यायालयस्य सुनवायी प्रचलति। ४ सेप्टेम्बर् दिनाङ्के ट्रम्पः न्यायालये अवदत् यत् भारते शुल्कं आरोपयितुं आवश्यकम् इति। तत् न कृत्वा अमेरिकादेशस्य महती आर्थिक हानिः भविष्यति इति सः अवदत्। ट्रम्पः पूर्वं निम्नन्यायालयस्य निर्णयं आव्हानं कृतवान् यत् सः विदेशीय वस्तूनाम् उपरि उच्चशुल्कं आरोपयितुं न शक्नोति इति निर्णयः। ट्रम्पः अवदत् यत् भारते आरोपिताः शुल्काः रूस-युक्रेन-युद्धस्य निवारणाय अत्यावश्यकाः सन्ति। सः सर्वोच्च न्यायालये तर्कयति स्म यत् भारते रूसीतैलक्रयणार्थं प्रोत्साहयितुं शुल्कं आरोपितम्, येन युद्धस्यसमाप्तिः साहाय्यंभविष्यति।ट्रम्पःअवदत्यत् निम्न न्यायालयस्य निर्णयेन विगतपञ्चमासानां तस्य व्यापारवार्तालापः जटिलःभवितुम्अर्हति।एतेनयूरोपीयसङ्घः, जापानदेशः, दक्षिणकोरिया इत्यादिभिः देशैः सह कृताः सम्झौताः संकटग्रस्ताः भवितुम् अर्हन्ति।
शुल्कं उत्थापयितुं भारतेन अमेरिकीशर्ताः स्वीक्रियन्ते-अमेरिकी उद्योगसचिवः हावर्ड लुट्निकः भारते २५प्रतिशतं अतिरिक्त शुल्कं हृतुं त्रीणि शर्ताः निर्धारितवान्। १भारतेन रूसदेशात् तैल क्रयणं त्यक्तव्यंभविष्यति,२.ब्रिक्सतनिवृत्तकर्तव्यं भविष्यति, ३.अमेरिकादेशस्य समर्थनं कर्तव्यं भविष्यति। सः अवदत् यत्, ‘यदि भवान् (भारत) रूस-चीनयोः मध्ये सेतुः भवितुम् इच्छति तर्हि तत् कुरुत, परन्तु डॉलरस्य समर्थनं वा अमेरिका वा। स्वस्य बृहत्तमस्य ग्राहकस्य समर्थनं वा ५० प्रतिशतं शुल्कं वा दातव्यम्। परन्तु भारतं शीघ्रमेव अमेरिका-देशेन सह द्विपक्षीय व्यापार सम्झौतेः वार्तायां प्रविशति इति अपि आशां प्रकटितवान् ।
नवम्बरमास पर्यन्तं भारत-अमेरिका-व्यापार सौदाः अपेक्षिताः-शीघ्रमेव कार्याणि पुनः मार्गं प्राप्नुयुः इति पीयूषगोयलः वदति-ट्रम्पेन भारते ५०प्रतिशतं शुल्कं आरोपितस्य, द्वयोः देशयोः मध्ये वर्धमानस्य तनावस्य च मध्यं केन्द्रीयवाणिज्यमन्त्री पीयूषगोयलः अमेरिकादेशेन सह व्यापार सौदान्तरस्य आशां प्रकटितवान्। वैश्विक निवेशक शिखर सम्मेलने वदन् पीयूषगोयलः अवदत् यत्, ‘अहम् आशासे यत् शीघ्रमेव कार्याणि पुनः मार्गं प्राप्नुयुः, नवम्बर मास पर्यन्तं द्विपक्षीय व्यापार सम्झौतां (बीटीए) अन्तिम रूपेण निर्धारयिष्यामः।’ एतस्य विषये द्वयोः देशयोः नेतारयोः मध्ये फेब्रुवरीमासे चर्चा अभवत्। सः अन्यस्मिन् कार्यक्रमे अपि अवदत् यत् भारतम् अस्य व्यापारसम्झौतेः कृते अमेरिका देशेन सह वार्तालापं कुर्वन् अस्ति।परन्तु अद्यापि द्वयोः देशयोः व्यापारसौदानां विषये नूतनवार्ताचक्रस्य घोषणा न कृता। पूर्वं अगस्तमासस्य २५ दिनाङ्के अमेरिकीप्रतिनिधिमण्डलस्य वार्तायां नूतनदिल्लीयात्रा स्थगितम् आसीत्। अमेरिकादेशः इच्छति यत् तस्य दुग्धजन्य पदार्थाः, यथा दुग्धं, पनीरं, घृतं च भारते आयातं कर्तुं शक्नुवन्ति। भारतं विश्वस्य बृहत्तमः दुग्धोत्पादकःअस्ति,अस्मिन्क्षेत्रेकोटिकोटि लघुकृषकाः संलग्नाः सन्ति। यदि अमेरिकी दुग्धजन्य पदार्थाः भारते प्रविशन्ति तर्हि तेषां स्थानीयकृषकाणां महती हानिः भवितुम् अर्हति इति भारतसर्वकारस्य आशज्र वर्तते। धार्मिकभावनाः अपि अत्र प्रवृत्ताः सन्ति। अमेरिकादेशे पशुअस्थिभ्यः निर्मिताः एन्जाइमाः (रेनेट् इत्यादयः) गोभोजने उत्तमपोषणार्थं योजिताः भवन्ति । भारतं तादृशानां गावानां दुग्धं शाकाहारी दुग्धं मन्यते ।