नवदेहली। नवीदिल्ली नगरे श्रीनारायण गुरुमहात्मा गान्धीयोः ऐतिहासिक वार्तालापस्य शताब्दी समारोहे प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी उपस्थितः। मोदी उक्तवान् यत् अद्य अयं परिसरः देशस्य इतिहासे अपूर्वघटनायाः स्मरणस्य साक्षी अस्ति। एकः ऐतिहासिकः घटना, यया न केवलं अस्माकं स्वतन्त्रता-आन्दोलनस्य नूतना दिशा दत्ता, अपितु स्वातन्त्र्य-कारणाय नूतनः अर्थः अपि दत्तः । शतवर्षपूर्वं श्रीनारायणगुरुमहात्मागान्धीयोः सा समागमः अद्यापि तत्कालीनवत् प्रेरणादायकः प्रासंगिकश्च अस्ति। शतवर्षपूर्वं सा समागमः अद्यापि सामाजिकसौहार्दस्य कृते, विकसितभारतस्य सामूहिकलक्ष्याणां कृते ऊर्जायाः स्रोतः अस्ति। मोदी इत्यनेन उक्तं यत् श्री नारायणगुरुस्य आदर्शाः सम्पूर्णं मानवजातेः कृते महती सम्पत्तिः सन्ति। देशस्य समाजस्य च सेवायाः संकल्पे ये कार्यं कुर्वन्ति, तेषां कृते श्री नारायणगुरुः प्रकाशस्तम्भ इव अस्ति। सः अवदत् यत् भारतस्य विशेषः अस्ति यत् यदा यदा अस्माकं देशः कष्टानां भंवरेण गृहीतः भवति तदा देशस्य कस्मिंश्चित् कोणे कश्चन महान् व्यक्तित्वः जन्म प्राप्य समाजाय नूतनां दिशां दर्शयति। केचन समाजस्य आध्यात्मिक उत्थानार्थं कार्यं कुर्वन्ति, केचनसामाजिकक्षेत्रे सामाजिक सुधारार्थं प्रेरणां ददति। प्रधानमन्त्रिणा उक्तं यत् अद्यैव वयं विश्वयोगदिवसम् आचरितवन्तः। अस्मिन् समये योगदिवसस्य विषयः आसीत्-एकः पृथिवी, एकः आरोग्यम् अर्थात् एकः पृथिवी एकः आरोग्यम्! अस्मात् पूर्वमपि भारतेन विश्वकल्याणाय एकपृथिवी, एकस्वास्थ्यम् इत्यादीनि उपक्रमाः कृताः। अद्य भारतं स्थायिविकासं प्रति एकसूर्यः, एकः विश्वः, एकः जालः इत्यादीनां वैश्विक-आन्दोलनानां नेतृत्वं कुर्वन् अस्ति। २०२३ तमे वर्षे यदा भारतेन जी-२० शिखरसम्मेलनस्य नेतृत्वं कृतम् तदा तस्य विषयः आसीत् एकः पृथिवी, एकः परिवारः, एकः भविष्यः। अस्माकं एतेषां प्रयत्नानां सह वासुधैव कुटुम्बकम् इति अवधारणा सम्बद्धा अस्ति। अहं सन्तुष्टः अस्मि यत् अद्य देशः संतृप्ति पद्धतिं गत्वा भेदभावस्य प्रत्येकं व्याप्तिम् अपास्यति। श्री नारायण गुरुः सर्वदा महिला सशक्ति करणस्य विषये बलं दत्तवान् आसीत्। अस्माकं सर्वकारः अपि महिलानां नेतृत्वे विकासेन सह अग्रे गच्छति। अस्माकं देशे एतावता वर्षाणां स्वातन्त्र्यस्य अनन्तरम् अपि एतादृशाः बहवः क्षेत्राः आसन् येषु महिलानां प्रवेशः प्रतिबन्धितः आसीत्। वयं एतानि प्रतिबन्धानि अपसारित वन्तः। नूतनक्षेत्रेषुमहिलानां अधिकारः प्राप्तः। न्यायालयात् अन्तरिक्ष पर्यन्तं कन्याः स्वनाम प्रकाशयन्ति। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी इत्यनेन अद्य नईदिल्ली नगरस्य विज्ञानभवने (पीएम मोदी विज्ञान भवने) १०० वर्षपूर्वं श्रीनारायण गुरुमहात्मागान्धीयोः ऐतिहासिक वार्तालापस्य शताब्दी समारोहस्य उद्घाटनं कृतम्। अस्मिन् काले पीएम मोदी अपि ऑपरेशन सिन्दूर विषये मुक्ततया भाषितवान्। पीएम मोदी उक्तवान् यत् शतवर्षपूर्वं द्वयोः मिलनम् अद्यापि सामाजिकसौहार्दस्य विकसितभारतस्य लक्ष्याणां च कृते बृहत् ऊर्जास्रोत रूपेण कार्यं करोति। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी इत्यस्य मते ‘श्रीनारायणगुरुस्य आदर्शाः सम्पूर्णस्य मानवतायाः कृते महती सम्पत्तिः सन्ति। ये देशस्य समाजस्य च सेवायाः संकल्पे कार्यं कुर्वन्ति, तेषां कृते श्री नारायणगुरुः प्रकाशस्य प्रतीकः सिद्धः भवितुम् अर्हति। अद्यत्वे अपि यदा अहं समाजस्य शोषितस्य वंचितस्य च वर्गस्य कृते कोऽपि बृहत् निर्णयं करोमि तदा अहं निश्चितरूपेण श्री नारायणगुरुं स्मरामि। ‘श्रीनारायण गुरुः स्मरणं कृतवान् आपदा पीएम मोदी इत्यनेन उक्तं यत्, ‘२०१३ तमे वर्षे अहं गुजरातस्य मुख्यमन्त्री आसम्। तदा केदारनाथनगरे प्राकृतिक आपदा अभवत्। शिवगिरी मठस्य अनेके पूज्यः सन्तः, भक्ताः च तत्र फसन्ति स्म। तदा मठः भारतसर्वकारेण सह सम्पर्कं न कृतवान् किन्तु सर्वान् पुनः आनेतुं आदेशं दत्तवान्। ईश्वरस्य कृपायाः कारणात् अहं सर्वान् सन्तान् भक्तान् च सुरक्षित तया पुनः आनेतुं समर्थः अभवम्।’ तत्र।’कतिपयदिनानि एव भारतस्य बलं विश्वेन दृष्टम्। ये रक्त पातयन्ति ते न मुक्ताः भविष्यन्ति इति वयं जगति अवदमः। तेषां कृते कोऽपि स्थानं सुरक्षितं नास्ति। अस्माकं सेना २२ निमेषेषु तान् जानुभ्यां आनयत्। रक्षा पीएम मोदी पीएम मोदी इत्यनेन उक्तं यत्, ‘भारते आतज्र्वादविरुद्धं स्वनीतिं स्पष्टतया उक्तवती। अद्य भारतं केवलं तानि पदानि गृह्णाति ये सम्भवन्ति राष्ट्रहिताय च। भारतं रक्षा क्षेत्रे अपि आत्मनिर्भरं भवति। ऑपरेशन सिन्दूर इत्यत्र अस्माकं सेना ‘मेड इन इण्डिया’ इति शस्त्राणां प्रयोगं कृतवती अस्ति। श्री नारायणगुरुः केरलस्य महासन्त सुधार कर्तासु, दार्शनिकेषु च गण्यते इति वदामः। सः ‘एकः जातिः, एकः धर्मः, एकः ईश्वरः च’ इति नाराम् अयच्छत् ।
श्री नारायण गुरु जाति-आधारित भेदभाव के प्रबल विरोधी थे। १९२५ तमे वर्षे मार्चमासस्य १२ दिनाङ्के महात्मा गान्धी तिरुवनन्तपुरम्-नगरस्य शिवगिरीमठं प्राप्तवान्, तत्र तौ प्रथमवारं मिलितवन्तौ । अस्मिन् काले उभौ अस्पृश्यतायाः समाप्त्यर्थं देशे सामाजिकसौहार्दं प्रसारयितुं च सहमतौ अभवताम् ।।