देहरादून/वार्ताहर:। प्रधानमन्त्रिणा नरेन्द्रमोदी बुधवासरे उक्तवान् यत् देशीप्रदूषण नियन्त्रण पात्रं समुद्र प्रतापम् अधुना चालूकृतम् अस्ति। सः अवदत् यत् अस्य पोतस्य चालूकरणेन भारतस्य आत्म निर्भरतां अधिकं सुदृढां भवति तथा च पर्यावरण संरक्षणायस्थायिविकासाय च भारतस्य पूर्ण प्रतिबद्धतां प्रदर्शयति। रक्षामन्त्री राजनाथसिंहः सोमवासरे समुद्र प्रतापस्य जहाजस्य प्रक्षेपणं कृतवान्। भारतस्य प्रथमं स्वदेशीयं प्रदूषणनियन्त्रणपात्रम् अस्ति। तट रक्षकस्य बेडानां अद्यावधि बृहत्तमं जहाजम् अस्ति।
भारतस्य आत्मनिर्भरतायाः मार्गं सुदृढं करिष्यति-प्रधानमन्त्रिणा इन्स्टाग्राम-माध्यमेन लिखितंयत्,’भारतीयतटरक्षकजहाजस्यसमुद्र प्रतापस्य कार्यप्रयोगः अनेकेभ्यः कारणेभ्यः महत्त्वपूर्णः अस्ति, यत्र एतत् तथ्यं च अस्ति यत् एतेन अस्माकं आत्म निर्भरतायाः दृष्टिः सुदृढा भवति, अस्माकं सुरक्षातन्त्रं वर्धयति,स्थायित्वस्य प्रति अस्माकं प्रतिबद्धतां च प्रदर्शयति’ इति। समुद्रे प्रदूषणस्य निवारणं पोतस्य प्राथमिकभूमिका अस्ति। समुद्रीय प्रदूषण नियन्त्रण विनियमानाम्, समुद्रीय कानून प्रवर्तनस्य, अन्वेषण-उद्धार-कार्यक्रमस्य, भारतस्य अनन्य-आर्थिक-क्षेत्रस्य रक्षणायचएतत्पोतंमहत्त्वपूर्णमञ्चरूपेणकार्यं करिष्यति। जहाजस्य प्राथमिकभूमिका समुद्रे प्रदूषणस्य निवारणं भवति,यस्यसमर्थनं अत्याधुनिकप्रणालीभिः भवति,यत्र पार्श्व-स्वीपिंग-बाहुः,प्लवमान-बूम्उच्च-क्षमता-स्किमर्पोर्टेबल-बार्ज्, प्रदूषण नियन्त्रण प्रयोगशाला च सन्ति जहाजे बाह्य अग्निशामकप्रणाली अपि च स्वचालनं, मिशनदक्षतां च वर्धयितुं गतिशीलस्थान निर्धारणं, एकीकृत सेतुप्रणाली, एकीकृतमञ्च प्रबन्धन प्रणाली, स्वचालितविद्युत्प्रबन्धनप्रणाली इत्यादीनां एकीकृत उन्नतप्रणालीनां च व्यवस्था अस्ति।
राजनाथसिंहः स्वसम्बोधने उक्तवान् यत् अस्मिन् जहाजे स्वदेशीयप्रौद्योगिक्याः संसाधनानाम् च व्यापकः उपयोगः भवति। सः अवदत् यत् समुद्रीयसम्पदः कस्यचित् एकस्य देशस्य सम्पत्तिः नास्ति, अपितु सर्वेषां मानवतायाः साझीकृतधरोहरम् अस्ति, भारतं च उत्तरदायी समुद्रीयशक्तिरूपेण स्वभूमिकां निर्वहति इति। एषा एव आत्मनिर्भरस्य भारतस्य यथार्थपरिचयः। ‘मेक इन इण्डिया’ इत्यस्य यथार्थः अर्थः एतादृशेषु रक्षापरियोजनासु स्पष्टः भवति। राजनाथ सिंहः अवदत् यत् एतादृशे जटिलपात्रे अपि ६० प्रतिशतं स्वदेशीयसामग्रीणां उपयोगः भारतस्य परिपक्वरक्षा औद्योगिकव्यवस्थां प्रदर्शयति। सः भविष्ये जहाजेषु स्वदेशीयसामग्री ९० प्रतिशतं यावत् वर्धयितुं लक्ष्यं पुनः अवदत्। सः समुद्रप्रदूषणं गम्भीरं आव्हानं इति वर्णितवान् यत् मत्स्यजीविनां, तटीयसमुदायस्य, भविष्यत्पुस्तकानां च आजीविकायाः प्रभावं करोति इति। सः तट रक्षके महिलानां वर्धमानस्य सहभागितायाः अपि प्रशंसाम् अकरोत्, अद्यत्वे महिलाः न केवलं समर्थनभूमिकासु अपितु अग्रपङ्क्तौ अपि उत्तरदायित्वं निर्वहन्ति इति टिप्पणीं कृतवान्
पोतस्य विशेषाः के सन्ति ?११४.५ मीटर् दीर्घं विशालं पात्रं ६० प्रतिशताधिकं देशीसामग्रीणां उपयोगेन निर्मितम् अस्ति। ४२०० टनभारयुक्तस्य अस्य पोतस्य वेगः २२ ग्रन्थिभ्यः अधिकः अस्ति, सः ६,००० समुद्रीमाइल पर्यन्तं अविरामं गन्तुं समर्थः अस्ति। समुद्रप्रदूषण विनियमानाम् प्रवर्तने, समुद्रीयकायदानानां प्रवर्तने, अन्वेषण-बचाव-कार्यक्रमेषु,भारतस्य अनन्य-आर्थिकक्षेत्रस्य (ईईजेड्) रक्षणे च एतत् पोतं महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहति
अयं पोतः अत्याधुनिकप्रौद्योगिक्या सुसज्जितः अस्ति तट रक्षकस्य मते अस्मिन् जहाजे तैलप्रसारणस्य अन्वेषणसाधनं, रसायनविज्ञापकं च अस्ति। अस्मिन् अत्याधुनिकप्रौद्योगिकी अस्ति, यत्र ३० मि.मी. सीआरएन-९१ तोपः, एकीकृताग्निनियन्त्रण प्रणाली युक्तौ दूरस्थसञ्चालितौ बन्दुकौ, स्वदेशीयरूपेण विकसितः सेतुप्रणाली, स्वचालितविद्युत्प्रबन्धनप्रणाली च सन्ति अस्मिन् उच्चक्षमतायुक्ता बाह्य अग्निशामक प्रणाली अपि अस्ति। अधिकारिणः वदन्ति यत् अस्य पोतस्य प्रवर्तनेन भारतस्य समुद्रप्रदूषणस्य निवारणस्य क्षमता वर्धिता भविष्यति तथा च रक्षानिर्माणे आत्म निर्भरतायाः देशस्य मार्गः सुदृढः भविष्यति।