कुलदीपमैन्दोला। हरिद्वारम्। उत्तराखण्ड संस्कृताकादम्या प्रदेशस्य त्रयोदशसु जनपदेषु आङ्गन्वाटिकाकेन्द्रेषु पञ्जीकृतानां तथा च प्राथमिक पूर्व-कक्षातः द्वितीयकक्ष्यापर्यन्तं पठतां बालकानां कृते आयोजितायाः जनपदस्तरीयायाः अन्तर्जालीय-संस्कृत गान प्रतियोगितायाः समापनसमारोहः जालमाध्यमेन सम्पन्नः। अस्मिन् कार्यक्रमे विजेतृणां पुरस्काराणां च घोषणा कृता। कार्यक्रमेऽस्मिन् मुख्यातिथित्वेन समुपस्थिताः संस्कृतशिक्षा सचिववर्याः कुमारदीपकः महाशयाः समुपादिशन् यत् संस्कृतं न केवलं कर्मकाण्ड संस्कार पूजापाठादीनामेव भाषा अपि तु विज्ञानस्यापि भाषा वर्तते। ते अवदन् यत् अचिरादेव लखनौपुर्याः सीबीएम् आर् (सेन्टर् आफ् बायोमेडिकल् रिसर्च्) इति संस्थया चतुश्चत्वारिं शज्जनानामुपरि कृते कस्मिंश्चिदनुसन्धाने इदं सिद्धं यत् संस्कृतश्लोकाः मानसिकव्याधीनां चिकित्सनेऽतीव साहाय्यकाः भवन्ति। संस्कृतपद्यानां श्रवणेन मस्तिष्कस्य बहवो भागाः सहसैव सक्रिया जायन्ते। यतो हि शिशूनां कोमलमस्तिष्कं तीव्रगत्या विकसति अतः संस्कृतमन्त्राणां श्लोकानां स्तोत्राणां च प्रभावः बालकेषु सर्वाधिकः फलति। पुनरपि सः असूचयत् यत् बेङ्गलूरुनगरस्थया संस्कृतभारत्या संस्थाया बालकानां जल्पदोषनिवारणाय संस्कृत श्लोकैः मन्त्रैः वाक्यैश्च षड्मासात्मकः एकः पाठ्यक्रमः सज्जीकृतोऽस्ति। अस्य उत्तराखण्ड राज्येऽपि प्रयोगार्थम् उत्तराखण्ड संस्कृताकादम्या शीघ्रमेव एकः समयः (अनुबन्धः) करिष्यते। सः अभिभावकान् प्रति आग्रहं कृतवान् यत् ते स्वबालान् संस्कृतश्लोकान् मन्त्रान् दैनन्दिनव्यवहारे प्रयोज्यानि सरलवाक्यानि च अभ्यासाय नित्यं प्रेरयेयुरिति।
कार्यक्रमस्याध्यक्षपदं भूषयन्तः उत्तराखण्ड संस्कृत विश्वविद्यालयस्य कुलपतिवर्याः प्रोफेसर-शास्त्रि दिनेश चन्द्रमहोदयाः प्रोचुः यत् संस्कृतभाषा मानवं वस्तुतः संस्कर्तुं शिक्षयति। अद्यत्वे संस्कारयुक्तायाः शिक्षायाः अभावात् समाजे दुष्प्रवृत्तयः प्रसरन्ति यासां समाधानं संस्कृतस्य नीतिग्रन्थेषु एव लभ्यते। अतः संस्कार शील समाजस्य निर्माणाय प्रत्येकस्मिन् गृहे संस्कृतमयं वातावरणं सृजनीयमिति परमावश्यकम्। प्रास्ताविके भाषणे अकादम्याः सचिवः डाक्टर्-आर्यवाज श्रवाः न्यवेदयत् यत् अकादम्या प्रदेशस्य त्रयोदशसु जनपदेषु जूनमासस्य पञ्चदशदिनाज्रत् अगस्त मासस्य सप्तदशदिनाज्र्पर्यन्तं वाट्स्अप्-फेस्बुक्-माध्यमाभ्यां मन्त्र-गीताश्लोक-स्तोत्र-संस्कृतगीतानां प्रतियोगिता समायोजिता। तस्यां नियमानुसारं चत्वारिंशदधिकद्विशतप्रतिभागिनां चलचित्राणि फेस्बुक्-पटले प्रसारितानि यानि च प्रायशः त्रयोदशलक्षमितैर्जनैर्वीक्षितानि।निर्णायकानां मतमाधृत्यफेस्बुक्-दर्शकसङ्ख्यामाधृत्यच प्रत्येकस्मिन् जनपदे प्रथम द्वितीय तृतीय पुरस्काराः तथा च द्वौ प्रोत्साहन पुरस्कारौ इति प्रदास्यन्ते। एवं सर्वेभ्यो विजेतृभ्यः पञ्चदशाधिकैकलक्षं रूप्यकाणां पुरस्कार राशिः विद्युतीयप्रमाणपत्राणि च वितरिष्यन्ते। अपि च त्रयोदशजनपदेषु फेस्बुक्-पटले सर्वाधिकदर्शकसङ्ख्यां प्राप्तवद्भ्यस्त्रिभ्यः प्रतिभागिभ्योऽपि पृथक् पुरस्काराः प्रदास्यन्ते। अस्य कार्यक्रमस्य कुशलं सञ्चालनम् अकादम्याः शोधनाधिकारिणा डाक्टर्-गुरुरानिहरीश चन्द्रेण कृतम्। अवसरेऽस्मिन् डाक्टर्-चमोली सुशील कुमारः रतूडी किशोरी लालः फोन्दणिगणेश प्रसादः कुमारावधेशः सिंहमोहित स्तथा च सर्वेषां त्रयोदश जनपदानां संयोजकाः निर्णायकाश्च समुपस्थिता आसन्।देवभूमौ उत्तराखण्डे शिशुभिः किलकिलावाचा संस्कृतवाण्याः अमृतं गीतम्। तस्यैव प्रमोदस्य वार्ता श्रूयताम्। उत्तराखण्ड सर्वकारेण प्रतिष्ठितायाः उत्तराखण्ड संस्कृताकादम्याः तत्त्वावधाने २०२५-२६ वर्षे जनपदस्तरीया अन्तर्जालीय-संस्कृतगान प्रतिस्पर्धा समायोजिता। तस्यां मन्त्रगानं स्तोत्रपाठो गीताश्लोक गायनं संस्कृतगीतं चेति चतुर्विधाः विभागाः आसन्। शिशुवाटिकातः द्वितीय कक्ष्यापर्यन्तं पठन्तः प्राथमिक वर्गस्य बालकाः बालिकाश्चास्यां सोत्साहं भागं गृहीतवन्तः। इदानीं तेषां मधुरप्रयत्नानां फलानि प्रकाशितानि सन्ति।
अथ जनपदशः विजेतृणां नामावली प्रस्तूयते।
प्रतियोगितायां अत्र २१,३४७ प्रवेशाः प्राप्ताः। तेषु हरिद्वार पब्लिक स्कूल विद्यालये पठन्तीद्वितीय कक्षायाः छात्रा ममतासुरभिः स्तोत्रपाठे १३७ अज्रन् प्राप्य प्रथम स्थान मलभत। तत्रैव प्रथमकक्षायाः छात्रा सैनी सान्या मन्त्रपाठे द्वितीया अभवत्। डीएवी पब्लिक स्कूल रानीपुरस्य छात्रो गुप्तातन्मयः गीतगाने तृतीय स्थानभाक् सञ्जातः। ऊधमसिंहनगरजनपदः। अस्मात् जनपदात् सर्वाधिक प्रवेशाः ६४,२०० संप्राप्ताः। काशीपुर स्थस्य जीडीगोयन्का पब्लिक स्कूल विद्यालयस्य प्रथम कक्षाछात्रो भट्टारवः स्तोत्रपाठे १४९ अज्र्ैः प्रथम स्थाने व्यराजत। भट्टावनी मन्त्रपाठे द्वितीया भट्टशिवायश्च मन्त्रपाठे तृतीयः घोषितौ।
अल्मोड़ाजनपदः। अत्र १५,६०० प्रवेशाः आसन्। सनवालविद्यालयस्य द्वितीयकक्षाछात्रो जोश्यारवः मन्त्रपाठे १२९ अज्रन् लब्ध्वा प्रथमः अभवत्। पाण्डे तृप्तिः स्तोत्रपाठे द्वितीया जोशीयश्वी च गीतगाने तृतीया विजयिनी अभूत्।
उत्तरकाशीजनपदः। उत्तरकाशीतः ६२,७२३ प्रवेशाः समागताः। आरासरग्राम स्थस्य यूजेसी पब्लिक स्कूल विद्यालयस्य प्रथमकक्षाछात्रो भट्टारवः स्तोत्रपाठे १४७ अज्र्ैः प्रथमस्थानं प्राप्तवान्। सावली हिमांशुः द्वितीयः चौहानसाक्षी च तृतीया अभवताम्।
रुद्रप्रयागजनपदः। अत्र ४८,४३० प्रवेशाः स्वीकृताः। मुनिकीरेतिस्थितस्य श्रीरामानन्द संस्कृत विद्या मन्दिरस्य छात्रा भट्टाद्या मन्त्रपाठे प्रथमा बभूव। नेगीसान्वी स्तोत्रपाठे द्वितीया सृष्टिः च गीतगाने तृतीया अभवत्।
देहरादूनजनपदः। देहरादूनतः १४,१६५ प्रवेशाः आगताः। आर्यनस्कूलविद्यालयस्य छात्रः आद्यानः संस्कृत गीते १२३ अज्रन् प्राप्य प्रथम स्थानं भजते। मम गाईंविहारः स्तोत्रपाठे द्वितीयः मानसी च मन्त्रपाठे तृतीया अभवत्।
चम्पावतजनपदः। अत्र१,५९,११५प्रवेशाः प्राप्ताः। श्रीनगरस्थस्यएएनजेएसपब्लिकप्राथमिक विद्यालयस्य छात्रा तिवारीसान्वी स्तोत्रपाठे १३५ अज्र्ैः प्रथमा अभूत्। माहेश्वर्यन्वेषा अनुष्का चेति द्वे गीत गाने तथा अपरा अनुष्का संस्कृतगीते विजयिन्यः अभवन्।
पिथौरागढ़जनपदः।अस्मात् जनपदात् ३,५५,२३७ प्रवेशाः स्वीकृताः। पिथौरागढस्थस्य यूजेसी पब्लिक स्कूल विद्यालयस्य छात्रो भट्टार्पितः मन्त्रपाठे १३७ अज्र्ैःप्रथमस्थानमलङ्कृतवान्।रानीसान्वी जोशीसान्वी उप्रेतीसान्वी भट्टकोमला चान्याः विजयिन्यः घोषिताः।
चम्पावतजनपदस्य टानकपुरक्षेत्रम्। अत्र २,१२७ प्रवेशाः आसन्। टानकपुरस्थस्य दयारामपब्लिक स्कूलविद्यालयस्य छात्रा गोस्वामिमान्या संस्कृतगीते प्रथमा अभवत्। दिव्या द्वितीया सान्वी च तृतीया स्तोत्रपाठे विजयं प्राप्तवत्यौ।
अल्मोड़ाजनपदस्य विशेषप्रवेशाः। अत्र १,०९,२०० प्रवेशाः पुनः प्राप्ताः। अल्मोड़ानगरस्य निवेदनपब्लिकस्कूलविद्यालये पठन्ती अग्रवालसान्वी स्तोत्रपाठे १४० अज्रन् लब्ध्वा प्रथमस्थानं गता। ममगाईंभाव्या कुमाई-अराध्या सान्वी सकलानि दिव्यांशी चान्यासु श्रेणिषु विजयिन्यः सन्ति।
चमोलीजनपदः। अत्र ९,००५ प्रवेशाः आसन्। गोपेश्वरस्थस्य यूजेसीपब्लिकस्कूलविद्यालयस्य छात्रो जोशीसिद्धान्तः स्तोत्रपाठे प्रथमः अभवत्। उपाध्यायार्यः सान्वी गोसायिंतन्या च क्रमशः द्वितीये तृतीये च स्थाने अतिष्ठन्।
नैनीतालजनपदः। अत्र ५६,३९२ प्रवेशाः संप्राप्ताः। हल्द्वानीनगरस्य आर्यनपब्लिक स्कूल विद्यालयस्य छात्रो जोशीहिमांशुः स्तोत्रपाठे १४१ अज्रन् प्राप्य प्रथमः सञ्जातः। जोशी-आर्यनः भट्टसान्वी पाण्डेसान्वी खत्रिदिव्यांशी च स्वस्व विभागेषु श्रेष्ठतां प्रादर्शयन्।
बागेश्वरजनपदः। अस्मात् जनपदात् ३,८१,१९१ प्रवेशाः स्वीकृताः। राजकीय-इण्टर-कॉलेज-बागेश्वरस्य छात्रो नगरकोटिसलिलः स्तोत्रपाठे १३६ अज्र्ैः प्रथमस्थानभाक् अभवत्। तिस्रः सान्व्यः अर्णवश्च अन्ये विजेतारः सन्ति।
स्पर्धाविषयकाः केचन मुख्यांशाः। त्रयोदशजनपदेभ्यः आहत्य ८०१ प्रवेशाः स्वीकृताः। तेषु ३४५ सम्पूर्णचलच्चित्राणि २४० लघुचलच्चित्राणि च आसन्। प्राथमिकवर्गे शिशुवाटिकातः द्वितीयकक्ष्यापर्यन्तं छात्राः भागं गृहीतवन्तः। आहत्य एकोनषष्टिः (५९) विजयिनः प्रतिभागिनः चिताः। विजेतृभ्यः सहस्ररूप्यकाणि (१०००) आरभ्य एकत्रिंशच्छत रूप्यकाणि (३१००) यावत् पुरस्कारधनं प्रदास्यते यस्य आहत्यराशिः षट्शताधिकषट्सहस्राधिकै लक्ष रूप्यकाणि (१,०६,६००) भविष्यति।
सर्वाधिकवीक्षणकृते विशेषपुरस्कारघोषणा। येषां विजेतृणां प्रवेशचलच्चित्राणि दर्शकैरधिकतमानि दृष्टानि तेभ्यः विशेषपुरस्काराः अपि घोषिताः। दर्शकप्रीतिः अपि देवप्रीतिरेव। तत्र शीर्षस्थाः त्रयः विजेतारः इमे सन्ति।
मयालीजोशी प्रथमा दिवाभट्ट: द्वितीया प्राञ्जलाधिकारी तृतीय: सर्वाधिकसंख्यायां विजयिन: अभवन्
१. प्रथमस्थानम्। पिथौरागढस्थस्य दस्कॉलर्स एकेडेमी विद्यालयस्य शिशुवर्गस्य (यूकेजी) छात्रा जोशी मयाली स्तोत्रपाठे चतुश्चत्वारिंशत्सहस्रं (४४,०००) दर्शकसंख्यां प्राप्य प्रथमं स्थानम् अलभत। पुरस्कार रूपेण सा पञ्चदशशतरूप्यकाणि (१५००) प्राप्स्यति।
२. द्वितीयस्थानम्। तस्यैव विद्यालयस्य शिशुवर्गस्य (यूकेजी) छात्रा भट्टदिवा एकोनचत्वारिंशत्सहस्रं सप्तशतम् (३९,७००) दर्शकसंख्यां प्राप्य द्वितीयस्थानं गता। सा द्वादशशतरूप्यकाणां (१२००) पुरस्कारं सम्प्राप्स्यति।
३. तृतीयस्थानम्। अल्मोड़ानगरस्य निवेदन चिल्ड्रेन एकेडेमी विद्यालयस्य द्वितीयकक्षाछात्रः अधिकारि प्राञ्जलः षट्त्रिंशत्सहस्रं सप्तशतम् (३६,७००) दर्शकसंख्यां लब्ध्वा तृतीयस्थानमवाप। सः सहस्ररूप्यकाणां (१०००) पुरस्कारेण सम्मानयिष्यते। एवं बालकानां संस्कृतगानकोलाहलेन देवभूमिः उत्तराखण्ढः पुनः धन्योऽभवत्। शास्त्रेषु श्रूयते नास्ति विद्यासमं चक्षुरिति। एतादृशाः स्पर्धाः शिशूनां हृदयेषु विद्यानुरागं जनयन्ति इति निश्चयः?