प्रयागराज:। प्रयागराजस्य गङ्गा-यमुना-नगरे आपदा-प्रबन्धस्यविशेष-सज्जतावर्तते। आपदाप्रबन्धनदलैः संगमस्य वी.वी.आइ.पी.घाट् तथा नगरस्य अन्येषु घाटेषु राहत-उद्धार कार्यस्य नकली अभ्यासः कृतः। उद्धारस्य आश्चर्य जनकं पराक्रमं द्रष्टुं जनसमूहः समागतः। कथं नौकाः मग्नाः, ते उद्धारिताः। संगम-नगरस्य संगम-वि.वि.आइ. पी. घाटात् प्रातःकाले आरब्धम्। प्रायः ११ वादने एकः नौका नियन्त्रणात् बहिः गत्वा जले डुबतिस्म। नौकायां चत्वारि पञ्च जनाः सहसा धारायां फसन्ति स्म। एतत् दृश्यं दृष्ट्वा तत्र नियोजिताः पीएसी-कर्मचारिणः स्कूबा-चालकः च तत्क्षणमेव कार्ये आगत्य उद्धारकार्यं आरब्धवन्तः। स्थले नियोजिताः पीएसी-कर्मचारिणः विलम्बं विना जले कूर्दित्वा त्रीन् जनान् बहिः निष्कास्य सीपीआर-दत्तवन्तः। प्राथमिक चिकित्सायाः अनन्तरं एते जनाः स्ट्रेचरद्वारा एम्बुलेन्सेन चिकित्सालयं प्रेषिताः। घटनाकाले गभीरे जले मग्नस्य एकस्य व्यक्तिस्य सूचना प्राप्ता।तदनन्तरं स्कूबाचालकः गभीरं गत्वा तम् अपि व्यक्तिं प्राप्य तं तीरे आनयित्वा सीपीआर कृत्वा सः चिकित्सालयं प्रेषितः। एषा घटना सम्पूर्णे संगमक्षेत्रे आतज्र्ं जनयतिस्म। इयं घटना उत्तरप्रदेश राज्य आपदाप्रबन्धनेन कृता नकली अभ्यासः आसीत् यस्मिन् जलप्रलये पीएसी-कर्मचारिभिः राहत-उद्धारकार्यं यथा क्रियते तत् नाटकीय रूपेण दर्शितम्। इदानीं नद्यः वर्धमानं जलस्तरं दृष्ट्वा उत्तरप्रदेश राज्यविपदा प्रबन्धनेन गङ्गा-यमुना-नगरयोः सम्भाव्यं जलप्रलय-आपदं दृष्ट्वा नकली-अभ्यासस्य आयोजनमपि कृतम्। अस्मिन् नकली अभ्यासे उत्तरप्रदेश राजस्व विभागस्य, पुलिस, स्वास्थ्य विभागस्य, एनसीसी, नागरिकरक्षा, पीएसी इत्यस्य दलाः भागं गृहीतवन्तः। सूचनां दत्त्वा एडीएम एफआर विनिता सिंहः अवदत् यत् अस्य अभ्यासस्य उद्देश्यं आपदायां शीघ्रं राहत-उद्धार-कार्यक्रमस्य सज्जतायाः परीक्षणं भवति। अभ्यासस्य समये जलप्रलयग्रस्त ग्रामेभ्यः जनान् सुरक्षित रूपेण कथं निष्कासयितुं शक्यते, डुबन्तः जनान् कथं उद्धारयितुं शक्यते, प्राथमिक चिकित्सा, चिकित्सा निष्कासनं च कथं दातव्यम् इति दर्शितम् पीएसी-दलेन उद्धार-कार्यक्रमस्य, चिकित्सा-निष्कासन-अभ्यासस्य च प्रस्तुतिः अस्य नकली-अभ्यासस्य महत्त्वपूर्णः भागः आसीत्, यत् अद्य प्रातः वास्तविकघटनायाः समये प्रभावी सिद्धम् अभवत्
नैनीनगरस्य गङ्गा-यमुना-नद्याः वर्धमानं जलस्तरं दृष्ट्वा उत्तरप्रदेशराज्यविपदाप्रबन्धनप्राधिकरणेननकली-अभ्यासस्य आयोजनं कृतम्। नैनीनगरस्य अरैलघाटे अयं अभ्यासः कृतः। नद्यः वर्धमानं जलस्तरं दृष्ट्वा आपदाकाले जनानां उद्धारः कथं करणीयः। अस्मिन् विषये मानक-अभ्यासे बहवः विभागाः भागं गृहीतवन्तः। अस्मिन् अभ्यासे अनेक विभागानाम् दलाः भागं गृहीतवन्तः। एतेषु राजस्व विभागस्य, पुलिसस्य, स्वास्थ्यविभागस्य, एनसीसी, नागरिकरक्षायाः, एनडीआरएफस्य च दलाः आसन्। सर्वे विभागाः मिलित्वा आपदाकाले उद्धारकार्यस्य प्रदर्शनं कृतवन्तः।नकली अभ्यासे अनेके महत्त्वपूर्णाः पक्षाः केन्द्रीकृताः आसन्। दलैः डुबन्तग्रामेभ्यः जनान् निष्कासयितुं मार्गः प्रदर्शितः। डुबन्तानाम् उद्धारस्य प्रदर्शनं कृतम्। अपि च प्रथमचिकित्सायाः, चिकित्सायाः च पद्धतयः अपि व्याख्याताः आसन्। एनडीआरएफ-दलेन उद्धार-कार्यक्रमस्य विशेषं प्रदर्शनं कृतम्। तेषां चिकित्सा निष्कासनस्य अभ्यासः अपि अभवत्। आपदाकाले सज्जतायाः सुदृढीकरणाय एषः अभ्यासः कृतः आसीत्। अस्मिन् अवसरे उपजिल्लादण्डाधिकारी कर्चनविपिनमिश्रः अवदत् यत् वर्षाऋतौ गङ्गायां यमुनायां च जलप्रलयः भवति। अस्मिन् अवसरे विभिन्नविभागाः जलप्रलयनिवारणं उद्धारं च, जलप्रलय पीडितानां जनानां आश्रयः, चिकित्सा च इत्यादीनां विषयेषु चर्चां कृतवन्तः।