नवदेहली। एशियायाः भूराजनीतिं कम्पितवान् एकः सौदाः। चीनस्य बृहत्तमः शत्रुः ताइवानः भारताय एतादृशं प्रस्तावम् अयच्छत् यत् ऊर्जातः इलेक्ट्रॉनिक्स-रक्षा-निर्माणपर्यन्तं भारतस्य भविष्यं पूर्णतया परिवर्तयितुं शक्नोति। दुर्लभपृथिवी खनिजाः एकतः भारतं अर्धचालक निर्माणार्थं सशक्तं कुर्वन्ति, अपरतः चीनस्य एकाधिकारः भग्नः भवति। भारतस्य ताइवानस्य च एषा मैत्री न केवलं आर्थिकसौदाः अपितु सामरिक क्रीडा परिवर्तकः अपि सिद्धा भविष्यति। स्थायीचुम्बकेषु दुर्लभ पृथिवी खनिजेषु च चीनदेशः विश्वस्य बृहत्तमः खिलाडी अस्ति। इलेक्ट्रॉनिक्स, रक्षा, ऊर्जाक्षेत्रेषु च सर्वत्र तेषां आवश्यकता वर्तते। अस्मिन् वर्षे पूर्वं चीनदेशः आपूर्ति शृङ्खलां बाधित्वा विश्वं आतज्र्ं प्रेषितवान्। अमेरिकातः यूरोपपर्यन्तं देशाः बैकअपं प्राप्तुं क्षुब्धाः अभवन्। चीनदेशे सर्वाधिकं भण्डारः, प्रौद्योगिकी च अस्ति। भारते विश्वे तृतीयः बृहत्तमः भण्डारः अस्ति, यत्र ६९ लक्षटनं दुर्लभ पृथिवी खनिजाः सन्ति, यद्यपि चीन-ब्राजील्-देशयोः अपेक्षया न्यूनाः सन्ति। परन्तु रूस, अमेरिका, वियतनाम, ग्रीनलैण्ड् च देशेभ्यः दूरं अतिक्रान्तम् अस्ति। दुर्लभपृथिवीखनिजाः किमर्थं महत्त्वपूर्णाः सन्ति दुर्लभ पृथिवी खनिजाः स्थायी चुम्बकानां मेरुदण्डः भवन्ति, ये उन्नतविद्युत्विज्ञानस्य कृते महत्त्वपूर्णाः सन्ति। चीन देशेन अस्मिन् वर्षे प्रारम्भे दुर्लभ पृथिवीचुम्बकानां आपूर्ति शृङ्खलां बाधित्वा वैश्विक चिन्ता उत्पन्ना। बीजिंग-राज्यं विश्वस्य अधिकांशं भण्डारंनियन्त्रयति,परिष्कार-उत्पादन-प्रौद्योगिक्यां च वर्चस्वं स्थापितवान्। भारते प्रायः ६९ लक्षं मेट्रिकटनं दुर्लभ पृथिवी भण्डारः अस्ति। केवलं चीनदेशस्य ब्राजील देशस्य च पृष्ठतः एतत् विश्वस्य तृतीयं बृहत्तमं देशम् अस्ति। अन्येषु देशेषु महत्त्वपूर्ण भण्डारः अस्ति यथा आस्ट्रेलिया, रूस, वियतनाम, अमेरिका, ग्रीनलैण्ड् च। एतस्य संसाधनस्य अभावेऽपि भारतेन अद्यापि खनिजानां चुम्बकरूपेण संसाधितुं बृहत्प्रमाणेन प्रौद्योगिकी न विकसिता, अतः आपूर्ति शृङ्खला दुर्बलतां प्राप्नोति।
गम्भीरखनिजेषु भारतस्य वर्धमानं वर्चस्वम्-नूतन दिल्ली इदानीं एतस्य अभावस्य निवारणाय पदानि गृह्णाति। खानमन्त्रालयस्य माध्यमेन महत्त्वपूर्णख निजानाम् सुरक्षिता आपूर्तिशृङ्खलायाः निर्माणार्थं कार्यं कुर्वन् अस्ति। भारतं खनिजसुरक्षासाझेदारी, भारत-प्रशांत-आर्थिकरूपरेखा, गम्भीर-उदयमान-प्रौद्योगिक्याः उपक्रमः इत्यादिभिः अन्तर्राष्ट्रीयरूपरेखाभिः सह सङ्गतिं कृतवान् अस्ति भारते स्थायिचुम्बकउत्पादनस्य विस्ताराय भारतीयकम्पनीनां प्रोत्साहनमपि क्रियतेउभयपक्षस्य कृते एकः विजयः विश्लेषकाः वदन्ति यत् एषः सम्झौता दीर्घकालीनरणनीतिकविजयस्य संकेतं ददाति। भारतं वैश्विक अर्धचालक दौडस्य उन्नतिं कर्तुं स्वस्य खनिज सम्पत्त्याः लाभं ग्रहीतुं शक्नोति। ताइवानदेशः स्वस्य आपूर्तिशृङ्खलायां स्थिरतां प्राप्स्यति, दक्षिण एशियायां च विश्वसनीयः भागीदारः भविष्यति। एतत् परिणामं प्रौद्योगिक्याः, व्यापारस्य, सुरक्षायाः च क्षेत्रेषु उभयोः देशयोः कृते एकः मोक्षबिन्दुः सिद्धः भवितुम् अर्हति ।






