प्रयागराज/वार्ताहर:।‘प्रयागराज-संगमे मकरसङ्क्रान्ति-पर्वणः पूर्वमेव श्रद्धायाः महाप्रवाहः समुत्पन्नः, लक्षाधिकाः श्रद्धालवः पुण्यसलिलैः स्नानं कृतवन्तः’। संगमादिस्नानघाटेषु प्रातःकालात् एव भक्ताः आगन्तुं आरब्धवन्तः।मौसमः स्वच्छः, नीहाररहितः च आसीत्, देशस्य जनाः एतस्य पूर्णं लाभं स्नानार्थं गृहीतवन्तः। प्रातः ७ वादन पर्यन्तं द्विलक्षं जनाः स्नानं कृतवन्तः इति अनुमानं भवति यद्यपि प्रशासनिकानि आँकडानि अद्यापि लम्बितानि सन्ति। जनसमूहस्य नियन्त्रणार्थं पुलिस कर्मचारिणः स्वसमूहेन सह घाटेषु स्वकार्यं निर्वहन्ति स्म। यथा यथा प्रदोषः अन्धकारः क्षीणः भवति स्म तथा तथा सूर्यदेवः प्रादुर्भूतः, तस्य दीप्तिमान् कान्तिः प्रसृत्य स्नानकानां उत्साहं वर्धयति स्म। सूर्यदेवं जलं अर्पयित्वा ॐ सूर्याय नमः इति जपं कृत्वा स्नान कर्तारःउत्साहेनपूरिताः।पुलिस-प्रशासनिक-अधिकारिणः प्रातःकालादेव संगम-नासिकायां स्थिताः आसन्, घाटानां निरीक्षणं कुर्वन्तः, निष्कासनस्य निर्देशं च ददति स्म। स्नानं प्रदोषपर्यन्तं शान्ततया अभवत्। संगम-नगरे प्रयागराज-नगरे प्रचलति माघमेला निर्णायक-चरणं प्रविष्टा अस्ति। एकादशी शुभ अवसरे संगमतटेषु भक्तानां विशालः भीडः समागतः। कटुशीतस्य अभावेऽपि देशस्य सर्वेभ्यः तीर्थयात्रिकाःत्रिवेणीसंगमे(गङ्गयमुना-अदृश्य सरस्वती-सङ्गमे)पवित्रंडुबकीं कृतवन्तः। अद्यतनचित्रेषु पवित्र डुबकीयै बहूनां भक्तानाम् आगमनं दृश्यते, प्रशासनेन तु सम्पूर्णे मेलाक्षेत्रे कठिनसुरक्षा, निरन्तरपुलिसनिगरानी च कार्यान्विताअस्ति। ऋतुस्य द्वितीयं प्रमुखंस्नानं मकरसंक्रांति स्नानं १५ जनवरी दिनाङ्के भविष्यति।३ जनवरी दिनाङ्के सफलस्य पौषपूर्णिमा स्नानस्यअनन्तरं,यस्मिन्३१लक्षंभक्ताः आकृष्टाः,अधुनाएककोटिभ्यःअधिकानांतीर्थ यात्रिकाणां आगमनस्य अपेक्षितस्य सज्जता तीव्रताम् अवाप्तवतीअस्ति।अभिलेख जनसमूहस्य विशालतया सज्जता अपेक्षितं जनसमूहं नियन्त्रयितुं अधिकारिभिः व्यापक योजना निर्मितवती, या माघमेला २०२४ इत्यस्यसमयेअभिलेखितायाः संख्यायाः प्रायः त्रिगुणा अस्ति, यदा प्रायः २८.९५ लक्षं भक्ताः पवित्रं डुबकीं गृहीतवन्तः सुचारुगतिः सुनिश्चित्य घाटेषु विशेष व्यवस्था कृता अस्ति।

भक्तानां कृते पादचालनं न्यूनीकर्तुं स्नान स्थलानां समीपे पार्किङ्गक्षेत्राणि अपि निर्मिताः सन्ति ।अधिकारिणः अवदन् यत् १२,१०० पादपरिमितेषु स्नानघाटेषु परिवर्तनकक्षः, शौचालयः, समर्पिताः मार्गाः च इत्यादीनि सुविधानि सन्ति। एकलक्षं वाहनानां स्थापनं कर्तुं समर्थानाम् ४२ अस्थायी पार्किङ्ग स्थानानां जालम् अपि निर्मितम् अस्ति। वृद्धानां विकलाङ्गानाञ्च सहायार्थं सम्पूर्णे मेलाक्षेत्रे बाईक-टैक्सी-सेवाः, गोल्फ-शकटाः च नियोजिताःसन्ति।कोटि-कोटि-जनसमूहस्य प्रबन्धनाय, कस्यापि अप्रिय-घटनायाः निवारणाय च उत्तर-प्रदेश-पुलिसः, मेला-प्रशासनं च ‘कठिन सुरक्षा’-प्रतिरूपं स्वीकृत वन्तः सम्पूर्णं मेलाक्षेत्रं सीसीटीवी कैमरा, ड्रोन् इत्येतयोः माध्यमेन निरन्तरं निगरानीयम् अस्ति। बहूनां पुलिस, पीएसी, जलपुलिसः च नियोजिताः सन्ति नगरे भारीवाहनानां प्रवेशः निषिद्धः अस्ति, भक्तानां कृते विशेष पार्किङ्ग क्षेत्राणि च निर्मिताः सन्ति।
जलं, स्वच्छता, आधारभूतसंरचना च वर्धनम्-पवित्रे संगमे पर्याप्तजलस्तरं निर्वाहयितुम् कानपुरस्य गङ्गा-बैरेजतः प्रतिदिनं प्रायः ८,००० क्यूसेक् जलं मुक्तं भवति जलस्य गुणवत्तां वर्धयितुं अधिकारिणः अपि नदीयां प्रवहन्तः सर्वाणि ८१ नालिकानि अपि बन्दं कृतवन्तः, यस्य निरीक्षणं घण्टायाः परितः क्रियते। स्वच्छतायाः सर्वोच्चप्राथमिकता दत्ता अस्ति, यत्र ३,३०० कर्मचारिणः नियोजिताः, २५,८८० शौचालयाः स्थापिताः, ११,००० डस्टबिन्स् च सम्पूर्णे क्षेत्रे स्थापिताः सन्ति। शून्यस्रावः, मुक्त शौच रहिताः मेलाक्षेत्राणि च सुनिश्चित्य चूषण यन्त्राणां अन्येषां उपकरणानां च उपयोगः क्रियते। सुरक्षा कठिनीकृता अस्ति, निगरानीयस्य बहुस्तराः सन्ति। भक्तानां कृते सुविधाः प्रयागराजप्रशासनेन तीव्रशीततरङ्गं दृष्ट्वा अनेकाः व्यवस्थाः कृताः सन्ति संगमस्य समीपे विभिन्नेषु स्थानेषु, मेलाक्षेत्रे च अग्निप्रकोपस्य, आश्रयस्य च व्यवस्था कृता अस्ति स्वच्छता ‘स्वच्छं कुम्भं, स्वच्छं माघमेला’ इति नारे सहस्राणि स्वच्छताकर्मचारिणः नियोजिताः सन्ति। मेलाक्षेत्रे २४ घण्टाः अस्थायी चिकित्सालयाः एम्बुलेन्स सेवाः च उपलभ्यन्ते।
माघमेला पुलिस अधीक्षकः नीरज पाण्डेयः समाचार संस्थायाः पीटीआई इत्यस्मै अवदत् यत् क्षेत्रं १७ थानाक्षेत्रेषु ४२ चौकीसु च विभक्तम् अस्ति। २० अग्निशामकस्थानकानि, सप्त अग्निशामक स्थानानि, २० प्रहरण गोपुराणि, जल पुलिस स्थानकं, मुख्यनियन्त्रणकक्षं,चत्वारि उपनियन्त्रण कक्षाणि च कृत्वा सुरक्षां अधिकं सुदृढां कृतम् अस्ति अर्धसैनिक बलाः अपि नियोजिताः सन्ति। एकदिशायाः यातायातस्य सुनिश्चित्यै अधिकारिणः ८ कि.मी.तः गभीर जलस्य बाधाः, २ कि.मी. पर्यन्तं नदी रेखायाः बाधाः च स्थापिताः सन्ति। जनसमूह निरीक्षणे,घनत्वविश्लेषणे,घटनानिवेदने च सहायतार्थं सम्पूर्णे मेले नगरे च एआइ-सक्षम प्रणाली सहिताः ४०० तः अधिकाः सीसीटीवी-कैमराणि स्थापितानि सन्ति एकादशी, मकरसंक्रांतिस्नानयोः माघमेलायां विशेषं आध्यात्मिकं महत्त्वं मन्यते। अस्मिन् काले संगमे स्नानेन जन्ममरण चक्रात् मुक्तिः भवति, शाश्वतगुण प्रदः च इति भक्तानां मतम्।