नवदेहली। राष्ट्रिय सुरक्षा सलाहकारः अजीत डोवालः सोमवासरे बीजिंगनगरे चीनदेशस्य राज्यपार्षदं विदेशमन्त्री च वाङ्ग यी इत्यनेन सह मिलितवान्। एषा सभा शङ्घाई-सहकार-सङ्गठनस्य सुरक्षासलाहकारानाम् २० तमे सभायाः अवसरे अभवत् अस्मिन् काले डोवालः स्पष्टतया अवदत् यत् अस्मिन् क्षेत्रे शान्तिं स्थिरतां च स्थापयितुं प्रत्येकं आतज्र्वादस्य संयुक्तरूपेण निवारणं करणीयम् इति।
भारतस्य विदेशमन्त्रालयेन उक्तं यत्, समागमे द्वयोः देशयोः परस्परसम्बन्धस्य अद्यतनप्रगतेः समीक्षा कृता, देशद्वयस्य नागरिकानां मध्ये सम्बन्धं वर्धयितुं च बलं दत्तम्।ततः पूर्वं २०२४ तमस्य वर्षस्य डिसेम्बर्-मासे अपि बीजिंग-नगरे डोवाल-वाङ्ग-योः सभा अभवत्, यत्र कैलाश-मंसरोवर-यात्रा, सीमापार-नदी-सहकारः, नथुला-व्यापारः इत्यादिषु विषयेषु ६ सहमतिः निर्णीताः डोवलः अवदत्-सीमायां शान्तिं स्थापयितुं महत्त्वपूर्णम् अस्ति अस्मिन् सत्रे निर्णयः अभवत् यत् भारते २४ तमे विशेषप्रतिनिधिस्तरस्य वार्तायां अजीत डोवालः वाङ्ग यी च शीघ्रमेव मिलितवन्तौ। एनएसए डोवाल इत्यनेन अपि उक्तं यत् सीमायां शान्तिं स्थापयितुं, आतज्र्वादस्य कठोर रूपेण निवारणं च महत्त्वपूर्णम् अस्ति। पाक-भारत-सङ्घर्षस्य अनन्तरं प्रथमा बृहत् कूटनीतिकसभा
एषा समागमः तस्मिन् समये अभवत् यदा भारत-पाकिस्तानयोः मध्ये मे-मासस्य ७ तः १० दिनाज्र् पर्यन्तं सैन्यसङ्घर्षः अभवत्, यत् २२ एप्रिल-मासस्य पहलगाम-आतज्र्वादी-आक्रमणस्य अनन्तरं आरब्धम् । चीनदेशेन तस्य आतज्र्वादीप्रहारस्य निन्दा कृता आसीत्, परन्तु युद्धकाले पाकिस्तानाय शस्त्राणि प्रदत्तानि इति अपि प्रकाशितम्। राजनाथसिंहः अपि चीनदेशं गमिष्यति चीनदेशस्य किङ्ग्डाओनगरे जूनमासस्य २५ तः २७ पर्यन्तं भवितुं शङ्घाईसहकार सङ्गठनस्य (एससीओ) रक्षामन्त्रिणां सभायां रक्षामन्त्री राजनाथसिंहः अपि भागं गृह्णीयात्। अस्मिन् सत्रे पाकिस्तानस्य रक्षामन्त्री ख्वाजा आसिफः अपि भागं गृह्णीयात्। ७ वर्षाणाम् अनन्तरं कस्यापि भारतीय मन्त्रिणः चीनदेशस्य यात्रा एषा भविष्यति। ततः पूर्वं २०१८ तमस्य वर्षस्य एप्रिलमासे तत्कालीन विदेश मन्त्री सुषमास्वराजः गता आसीत्। राजनाथः चीनस्य रक्षामन्त्रिणा सह द्विपक्षीयवार्ता करिष्यतिराजनाथसिंहः चीनदेशस्य रक्षामन्त्री एड्मिरल् डोङ्ग जुन् इत्यनेन सह द्विपक्षीय समागमरूपेण अपि मिलयिष्यति। अस्मिन् काले वीजानीतिः कैलाशयात्रा, जलदत्तांश साझेदारी, द्वयोः देशयोः मध्ये वायुसंपर्कस्य पुन र्स्थापनम् इत्यादयः विषयाः अपि चर्चां कर्तुं शक्यन्ते अन्तिमवारं लाओस्-नगरे एडीएमएम-प्लस्-शिखर सम्मेलने द्वयोः नेतारयोः मिलनं जातम्, यत् सीमाविवादस्य अनन्तरं प्रथमा प्रत्यक्षवार्ता आसीत् पूर्वलद्दाख सीमा विवादे २०२४ तमस्य वर्षस्य डिसेम्बरमासे सम्झौता अभवत् पूर्वलद्दाखनगरे २०२० तः सीमाविवादस्य विषये भारतस्य चीनस्य च मध्ये तनावः आसीत्।वर्षद्वयस्य दीर्घकालीन वार्तायाः अनन्तरं २०२४ तमस्य वर्षस्य डिसेम्बरमासे सम्झौता कृता अस्ति देपसाङ्ग-डेमचोक्-नगरयोः निवृत्तिविषये सूचना प्रकाशं प्राप्तवती। इतः सेनाद्वयं २०२० तमस्य वर्षस्य एप्रिल-मासात् पूर्वस्थाने पुनः आगमिष्यति इति उक्तम् आसीत् ।अपि च २०२० तमस्य वर्षस्य एप्रिल-मासात् पूर्वं यत्र गस्तं कुर्वन्ति स्म तेषु एव क्षेत्रेषु गस्तं करिष्यन्ति ।एतत् अपि च सेनापति-स्तरीय-समागमाः निरन्तरं भविष्यन्ति ।२०२० तमे वर्षे भारत-चीन-सैनिकयोः गलवान-सङ्घर्षात् परं देपसाङ्ग-डेमचोक्-नगरयोः तनावः एव अभवत् ।प्रायः ४ वर्षाणां अनन्तरं २१ अक्टोबर्-दिनाङ्के द्वयोः देशयोः मध्ये नूतनः गस्तीसम्झौता अभवत् विदेशमन्त्री एस जयशज्र्रः उक्तवान् आसीत् यत् तस्य उद्देश्यं लद्दाखनगरस्य गलवान इव संघर्षं निवारयितुं पूर्ववत् स्थितिं निर्मातुं च अस्ति। भारतस्य चीनस्य च सेनाः पूर्वलद्दाखसीमातः २५ अक्टोबर् तः पश्चात्तापं प्रारभत । समाचार एजेन्सी एएनआई इत्यस्य अनुसारं पूर्वलद्दाखस्य डेमचोक्, देपसाङ्ग-बिन्दुषु द्वयोः सेनायोः अस्थायी तंबूः, शालाः च निष्कासिताः।वाहनानि,सैन्यसामग्री च पुनः गृहीताः।