नवदेहली। शुक्रवासरे गाजानगरे युद्धविरामस्य प्रवर्तनस्य अनन्तरं दक्षिणगाजातः गाजानगरं प्रति सहस्राणि प्यालेस्टिनीजनाः पदातिरूपेण प्रत्यागन्तुं आरब्धवन्तः। उत्तरगाजा-देशः वर्षद्वयात् पूर्वं २०२३ तमस्य वर्षस्य अक्टोबर्-मासस्य ७ दिनाङ्के हमास-सङ्घस्य आक्रमणस्य, तदनन्तरं इजरायल-युद्धस्य च कारणेन निष्कासितः। गाजानगरम् अधुना पूर्णतया भग्नावशेषः अस्ति। अत्र विद्युत्, जलं, आधारभूत संरचना (विद्यालयाः, चिकित्सालयाः) च अवशिष्टाः नास्ति। तथापि बहवः जनाः स्वगृहं प्रति आगच्छन्ति । गृहं प्रत्यागतः एकः व्यक्तिः मीडिया-माध्यमेभ्यः अवदत् यत्, ‘मम गृहस्य लेशाः एव अवशिष्टाः सन्ति; सम्पूर्णं परिसरं मलिनमण्डपस्य अधः निहितम् अस्ति’ इति। अमेरिकी राष्ट्रपतिना ट्रम्पस्य दलालीयाम् अस्य युद्धविरामस्य कृते हमास-सङ्घः स्वस्य जीवितान् इजरायल-बन्धकान् ७२ घण्टाभिः अन्तः मुक्तं कर्तुं आज्ञां दत्तवान्। प्रतिफलस्वरूपं इजरायलदेशः २५० प्यालेस्टिनीबन्दीनां, १७०० निरोधितानां च मुक्तिं करिष्यति। इजरायल्-देशः ५३ज्ञ् क्षेत्रात् सैनिकानाम् निष्कासनस्य घोषणां कृतवान्, अधुना प्रतिदिनं ६०० राहतवाहनानि गाजा-नगरम् आगमिष्यन्ति। तस्मिन् एव काले गाजादेशे २०० अमेरिका rसैनिकाः अपि नियोजिताः भविष्यन्ति। १२ वर्षेभ्यः परं प्रथमवारं अमेरिकी सैनिकानाम् सङ्घर्षे नियोजनम् अस्ति। गाजानगरे युद्धविरामस्य अनन्तरं अमेरिकादेशेन सैनिकानाम् सीमितनियोजनस्य घोषणा कृता अस्ति। इदं परिनियोजनं संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य मिस्र देशस्य च दलानाम् पार्श्वे भविष्यति। अमेरिकी सैनिकेभ्यः युद्धविरामस्य निरीक्षणं, राहतसामग्रीणां सुरक्षित वितरणे सहायतां, सुरक्षां च दातुं कार्यं भविष्यति। १२ वर्षेषु प्रथमवारं अमेरिकादेशः प्रत्यक्षतया विदेशीय सङ्घर्ष क्षेत्रे सैनिकं नियोजयति। पूर्वं २०१३ तमे वर्षे अमेरिकी राष्ट्रपतिः बराक ओबामा इत्यनेन सीरियादेशे सैन्य कार्यक्रमे सीमित सङ्ख्यायां सैनिकाः नियोजिताः। आतज्र्वादी सङ्गठनस्य इत्यस्य विरुद्धं युद्धाय एषा परिनियोजना कृता। गाजादेशस्य चिकित्सालयाः अपि नष्टाः अभवन् इजरायलस्य आदेशस्य अनुसरणं कृत्वा सेप्टेम्बर मासे प्रायः ६४०,००० जनाः गाजानगरात् निर्गतवन्तः, ये नगरस्य जनसंख्यायाः ९० प्रतिशतं भागं प्रतिनिधियन्ति। ततः परं स्थितिः क्षीणा अभवत्। चिकित्सालयाः पिहिताः, औषधानि समाप्ताः, जनाः च आश्रयं विना अवशिष्टाः। गाजानगरस्य अल-रन्टिसी-अस्पतालस्य चिकित्सा दलाः शुक्रवासरे आगताः, परन्तु चिकित्सालयः पूर्णतया नष्टः अभवत्। गाजादेशस्य उपस्वास्थ्य मन्त्री डॉ. यूसुफ अबु अल-रिशः सीएनएन-सञ्चार माध्यमेन अवदत् यत् चिकित्सासाधनं दग्धं भस्म भवति। संयुक्त राष्ट्रसङ्घस्य प्रतिवेदनानुसारं अगस्तमासे गाजानगरे दुर्भिक्षः आरब्धः अधुना सम्पूर्णे गाजादेशे प्रसृतः अस्ति। गाजानगरे ३३ शवः प्राप्ताःप्रत्यागताः केवलं विनाशं प्राप्नुवन्ति स्म। अनेकानि भवनानि सम्पूर्णतया पतितानि, येन नगरं रजसा आच्छादितम् अस्ति। अल-शिफा-अस्पतालस्य निदेशकः मोहम्मद अबू सलमिया इत्यनेन उक्तं यत् शुक्रवासरे गाजा नगरे न्यूनातिन्यूनं ३३ शवः प्राप्ताः, येषु केचन शवः चिह्निताः न सन्ति। ७० वर्षीयः मजदी फुआद् मोहम्मद अल-खौरः सीएनएन-सञ्चारमाध्यमेन अवदत् यत् तस्य गृहं नष्टम् अभवत्। सः अवदत्, ‘मया ४० वर्षाणां परिश्रमेण एतत् गृहं निर्मितम्। मम बालकद्वयं पुत्रः पुत्री च अस्मिन् युद्धे मृतौ। अधुना मम भार्या च रोगाक्रान्तौ। अस्माकं सर्वं नष्टम्। वर्षद्वयेन गाजादेशस्य ९८प्रतिशतं कृषिभूमिः वन्ध्या अभवत्। अधुना केवलं २३२ हेक्टेर् भूमिः उर्वरः एव अवशिष्टः अस्ति। अत्र पुनः कृषिकार्यं आरभ्यत इति २५ वर्षाणि यावत् समयः स्यात युद्धस्य कारणेन गाजादेशस्य २३ लक्षं जनानां ९०प्रतिशतं जनाः निराश्रयाः अभवन्। ते जलं विद्युत् विना तंबूषु निवसन्ति, अर्धाधिकाः बुभुक्षायाः सामनां कुर्वन्ति। अस्य क्षेत्रस्य ८० प्रतिशतं भागः सैन्यक्षेत्रं जातम्।
संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य प्रतिवेदनानुसारं गाजादेशे सञ्चितं ५१ मिलियनटनं मलिनमवशेषं दूरीकर्तुं १० वर्षाणि १२ खरब डॉलरं च यावत् समयः भवितुं शक्नोति ८० प्रतिशतं भवनानि नष्टानि सन्ति, येन ४.५ खरब डॉलरस्य हानिः अभवत्। सम्झौतेन ७२ घण्टाभ्यन्तरे बन्धकाः मुक्ताः भवेयुः अमेरिकीदलालीकृतस्य गाजाशान्ति सौदान्तरस्य प्रथम चरणस्य विषये इजरायल्-हमास-देशयोः सहमतिः अभवत्। अयं सम्झौताः अक्टोबर्-मासस्य ८ दिनाङ्के इजिप्ट्-देशे अप्रत्यक्ष-वार्तायाः अनन्तरं अभवत् ।अस्मिन् सम्झौते गाजा-देशात् इजरायल-सैनिकानाम् निवृत्तिः, कैदीनां आदान-प्रदानं च अन्तर्भवति मीडिया-समाचारस्य अनुसारं सम्झौतेः कार्यान्वयनात् ७२ घण्टानां अन्तः सर्वे जीविताः इजरायल-बन्धकाः प्रायः २००० प्यालेस्टिनी-कारागारस्य विनिमयरूपेण मुक्ताः भविष्यन्ति इजरायल-सर्वकारस्य प्रवक्ता रायटर्-पत्रिकायाः समीपे अवदत् यत् इजरायल्-देशः बन्धक-मुक्तिः शीघ्रमेव आरभ्यते इति अपेक्षा अस्ति । बन्धकविमोचनं मृतानां शवः अपि अन्तर्भवत्।ि कतारस्य मध्यस्थैः अपि सम्झौतेः पुष्टिः कृता,परन्तु तस्य विवरणं पश्चात् घोषितं भविष्यति। इजरायल् गाजातः निवृत्तः भविष्यति बन्दीनां मुक्तेः विनिमय रूपेण इजरायल्-देशः गाजा-देशात् स्वसैनिकं निष्कासयिष्यति। इजरायल्-देशः सम्झौतेः पूर्णतया अनुपालनं करोति इति सुनिश्चितं कर्तुं हमास-सङ्घः ट्रम्प-प्रतिश्रुति-देशेभ्यः आह्वानं कृतवान्। ट्रम्पः अवदत् यत् सर्वेषां पक्षेषु समानं व्यवहारः भविष्यति।
ट्रम्पः कतार-मिस्र-तुर्की-देशयोः मध्यस्थताप्रयासानां कृते आfप धन्यवादं दत्तवान् । सः लिखितवान् यत्, ‘अरबजगत्, इजरायल्, अमेरिका, सर्वेषां परितः देशानाम् कृते एषः महान् दिवसः अस्ति’ इति ।ट्रम्पः अपि अक्टोबर्-मासस्य ५ दिनाङ्के इजरायलस्य निवृत्तिम् दर्शयति इति नक्शां साझां कृतवान्। सः पीतरेखायाः सह सूचितवान् यत् प्रथमचरणस्य इजरायलसेना तत्पर्यन्तं निवृत्ता भविष्यति इति। मिस्रदेशे शान्तिवार्ता निरन्तरं भविष्यति।
गाजादेशे हमास-सङ्घस्य शस्त्राणि समर्पयितुं वार्ताकारैः समाधानं कृतम् अस्ति वा इति अद्यापि अस्पष्टम् अस्ति। वस्तुतः ट्रम्पस्य शान्तिसौदान्तरे हमास-सङ्घः गाजा-देशे स्वशासनं समर्पयितुं आह्वयति स्म, एतत् प्रतिबद्धतां पूर्ववार्तालापेषु हमास-सङ्घः अङ्गीकृतवान्आसीत् अमेरिकी-अधिकारिणः मीडिया-माध्यमेभ्यः अवदन् यत् एतेषां बकाया-विषयाणां समाधानार्थं इजिप्ट्-देशे वार्ता निरन्तरं भविष्यति, येन सम्झौतेः अग्रिम-पदार्थाः आकारिताः भविष्यन्ति इति अपेक्षा अस्तिसप्ताहस्य अन्ते यावत् ट्रम्पः मिस्रदेशं गन्तुं शक्नोति इदानीं सम्झौतेः किञ्चित् घण्टापूर्वं ट्रम्पः अस्मिन् सप्ताहान्ते मिस्रदेशं गन्तुं शक्नोति इति उक्तवान् आसीत्। गाजायुद्धस्य समाप्त्यर्थं सम्झौता अतीव समीपे अस्ति इति अपि सः अवदत् । बुधवासरे व्हाइट हाउस् इत्यत्र वदन् ट्रम्पः अवदत् यत् इजिप्ट्देशे चर्चाः अतीव सुष्ठु प्रचलन्ति।