नवदेहली। इजरायल-इरान्-देशयोः मध्ये प्रचलति संघर्षस्य अद्य ९ तमः दिवसः अस्ति। इजरायलसेना शनिवासरे इरानीसेनायाः ३ सेनापतयः मारितवन्तः इति दावान् अकरोत्। एतेषु ड्रोन्-एककेन, आईआर जीसी-कुद्स्-सेनायाः, आईआरजीसी-संस्थायाः प्यालेस्टिनी-कार्याणां च सम्बद्धाः अधिकारिणः सन्ति इजरायल्-देशः इराणस्य नगरेष-खोर्रामाबाद्, क्यूम्, इस्फाहान-नगरेषु अपि क्षेपणानि प्रहारितवान्। अस्मिन् ५ जनाः मृताः, ४ जनाः घातिताः च अभवन्। तस्मिन् एव काले इरान्-देशेन शनिवासरे प्रातःकाले इजरायल्-देशस्य तेल अवीव-सहितानाम् अन्यनगरेषु क्षेपणास्त्र-आक्रमणाः कृताः। परन्तु एतेषु क्षतिः नासीत्। एतस्मिन् समये अमेरिकी राष्ट्रपतिः डोनाल्ड ट्रम्पः इजरायल्-देशं युद्धं स्थगयितुं न याचयिष्यामि इति अवदत्। सम्प्रति इजरायलदेशः युद्धे अग्रे अस्ति। यतो हि तस्य निवारणं दुष्करम्।
इजरायल्-देशः प्रथमवारं जून-मासस्य १३ दिनाङ्के प्रातःकाले इरान्-देशे आक्रमणं कृतवान् ।गत-८ दिवसेषु इरान्-देशे ६५७ जनाः मृताः, २००० तः अधिकाः जनाः घातिताः च सन्ति। इजरायल्-देशे २४ जनाः मृताः, ९०० तः अधिकाः जनाः घातिताः । इरान्-सर्वकारेण उक्तं यत्-इजरायल-देशस्य आक्रमणे अद्यावधि ४३० जनाः मृताः। इराणस्य सर्वकारी वृत्तपत्रं नूर् न्यूज् इत्यनेन देशस्य स्वास्थ्य मन्त्रालयस्य उद्धृत्य उक्तं यत् इरान्देशे जूनमासस्य १३ दिनाङ्के इजरायलस्य आक्रमणात् परं न्यूनाति न्यूनं ४३० नागरिकाः मृताः सन्ति। ३५०० जनाः घातिताः। अमेरिका देशस्य मानवाधिकार कार्यकर्तृ समाचार संस्थायाः अनुसारं इरान्देशे ६५७ जनाः मृताः, २००० तः अधिकाः जनाः घातिताः च सन्ति । मृतेषु सेनायाः शीर्षाधिकारिणः परमाणुवैज्ञानिकाः च सन्ति। तुर्कीदेशस्य राष्ट्रपतिः अवदत् – नेतन्याहूसर्वकारः शान्तिस्य बृहत्तमः बाधकः अस्ति। तुर्की देशस्य राष्ट्रपतिः रेसेप् तय्यप् एर्दोगान् इस्लामिकसहकार सङ्गठनस्य शिखर सम्मेलने अवदत् यत् इजरायलस्य प्रधानमन्त्री नेतन्याहू इत्यस्य नेतृत्वे सर्वकारः शान्तिस्य बृहत्तमः बाधकः अस्ति। मध्यपूर्वे इरान्,गाजा इत्यादिषु देशेषु इजरायलस्य आक्रमणस्य उल्लेखं कृत्वाएर्दोगान् अवदत् यत्,’अहं इजरायलस्य मित्रदेशेभ्यः आह्वानं करोमि यत् ते नेतन्याहू इत्यस्य विषवचनं न शृण्वन्तु।’ तुर्कीदेशः मुस्लिमदेशेभ्यः इराणस्य समर्थनार्थं आह्वानं करोति तुर्कीदेशस्य विदेश मन्त्री हकान् फिदानः मुस्लिम देशेभ्यः आह्वानं कृतवान् यत् ते इजरायल-ईरान-युद्धे इराणस्य समर्थनं कुर्वन्तु। इस्तान्बुलनगरे इस्लामिकसहकारसङ्गठनस्य समागमे फिदानः इस्लामिक देशानां विदेश मन्त्रिभ्यः अवदत् यत् इजरायलस्य गाजा, लेबनान, सीरिया, यमन, इरान् च देशेषु वर्धमानाः आक्रमणाः बहवः समस्याः सृजति। इरान्-इजरायलयोः मध्ये प्रचलति संघर्षस्य शीघ्रं समाप्तिः संयुक्त अरब अमीरात्-देशेन आग्रहः कृतः। राष्ट्रपति शेख मोहम्मदस्य सल्लाहकारः अनवर गर्गशः चेतवति यत् यदि एषः संघर्षः दीर्घकालं यावत् निरन्तरं भवति तर्हितस्यखतरनाकाःपरिणामाःभवितुम् अर्हन्ति। एतस्य तनावस्य न्यूनीकरणम् अतीव महत्त्वपूर्णम् इति सः अवदत्। एतत् युद्धं न केवलं यूएई-देशं, अपितु सम्पूर्णं मध्यपूर्वं च पश्चात् धक्कायति। भारतं सर्वान् नागरिकान् इरान्देशात् निष्कासयति। इरान्देशे भारतीय दूतावासेन शनिवासरे एषा सूचना दत्ता। भारतीय दूतावासेन इत्यत्र ९८९०१०१४४५५७, ९८९१२८१०९११५, ९८९१२८१०९१०९ इति हेल्पलाइन सङ्ख्यानां लिज्र््, इरान्देशे भारतीयानां कृते तार चैनलः च स्थापितः अस्ति इरान्-देशः जूनमासस्य १३ दिनाज्रत् आरभ्य गुप्तचर्यायाः आरोपेण न्यूनातिन्यूनं २२३ जनान् गृहीतवान्। तेषां विरुद्धं इजरायलस्य समर्थनस्य आरोपः अस्ति। नॉर्वेदेशस्य गैरसरकारी संस्था इरान् ह्युमन राइट्स् इति संस्था एतत् आकङ्क्षां प्रकाशितवती, एतत् सम्भाव्यं आकङ्क्षा इति च अवदत्। अस्मात् अधिकाः गृहीतानाम् संख्या भवितुम् अर्हति।
इराणस्य विदेशमन्त्री आपत्कालीनसमागमाय इस्तान्बुलनगरम् आगच्छति-इजरायल्-देशेन सह युद्धस्य मध्यं इराणस्य विदेशमन्त्री अब्बास-अरकची अरबलीगस्य प्रतिनिधिभिः सह उच्चस्तरीयकूटनीतिक सभायां भागं ग्रहीतुं इस्तान्बुलनगरम् आगतः अस्ति। इरान्-इजरायलयोः मध्ये वर्धमानस्य द्वन्द्वस्य विषये सभायां चर्चा भविष्यति। इराणस्य तस्नीम-समाचार-एजेन्सी-संस्थायाः शनिवासरे सूचना अस्ति यत् इस्लामिक-सहकार-सङ्गठनेन आयोजितायां अस्मिन् आपत्कालीन-समागमे प्रायः ४० राजनयिकाः एकत्र आगमिष्यन्ति इति अपेक्षा अस्ति। ईरानस्य स्वास्थ्य मन्त्री मोहम्मदरेजी जफरकाण्डी फार्स-न्यूज-सञ्चार माध्यमेन अवदत् यत् इजरायल्-देशेन अद्यावधि द्वन्द्वस्य समये त्रीणि चिकित्सालयाः षट् एम्बुलेन्स-वाहनानि च लक्ष्यं कृतम् अस्ति। अस्मिन् आक्रमणे द्वौ स्वास्थ्यक र्मचारिणौ एकः बालकः च मृतौ। इजरायल सेना कुद्स् फोर्सस्य अधिकारीं मारयति
इजरायल सेना शुक्रवासरे रात्रौ विमान प्रहारेन आईआर जीसी कुदस्सेनायाः वरिष्ठाधिकारिणः बेहनाम शब्रिआरी इत्यस्य हत्यां कृतवती अस्ति। शहरियारी १९०-इत्यस्य प्रमुखः आसीत्, यया इरान्-देशात्हिज्बुल-हमास-हौथी-सदृशेभ्यः समूहेभ्यः शस्त्राणि आपूर्तिः भवति स्म। इरान्देशे शाहरियारी इत्यस्य उपरि कारं चालयन् आक्रमणं कृतम् इति इजरायल्-देशस्य दावान् करोति। इजरायलसेनायाः मते ते २००९ तमे वर्षात् आरभ्य तं लक्ष्यं कर्तुं प्रयतन्ते स्म। इजरायल सेना अवदत् यत् शहरियारी इत्यस्य मृत्योः कारणात् आतज्र्वादीनां संस्थानां कृते महत् आघातं जातम्। इरान्-इजरायल-युद्धेन भारतस्य कृते कठिनताः वर्धन्ते इजरायल-इरान्-देशयोः मध्ये वर्धमानः तनावः भारतस्य कृते आव्हानं भवति। प्रश्नः अस्ति यत् यदि एतत् युद्धं अधिकं वर्धते तर्हि भारतं कस्य समर्थनं करिष्यति। वस्तुतः भारतस्य उभयदेशैः सह उत्तमः सम्बन्धः अस्ति। भारतेन इजरायलदेशात् अनेकानि उन्नतानि शस्त्राणि क्रीतानि, यथा बैरेक्-८ क्षेपणास्त्राः, ड्रोन्, भ्रमन्तः गोलाबारूदः च। भारतस्य सुरक्षाव्यवस्थायाः एषः महत्त्वपूर्णः भागः अस्ति। तस्मिन् एव काले भारतं इरान्-देशात् कच्चे तैलं बहुमात्रायां क्रीणाति। अपि च इरान्-देशस्य चाबहार-बन्दर-परियोजनायाः माध्यमेन भारतं अफगानिस्तान-मध्य-एशिया-देशयोः प्रत्यक्षं प्रवेशं प्राप्नोति, यत् पाकिस्तानं त्यत्तäवा गच्छति।विशेषज्ञानाम् अनुसारं भारतस्य रक्षासाझेदारी, चाबहारबन्दरादिपरियोजनानां च कृते उभयदेशैः सह उत्तमसम्बन्धः स्थापयितव्यः भविष्यति। यदि एतत् युद्धं कर्षति तर्हि भारतस्य कृते कष्टस्य कारणं भवितुम् अर्हति गतसप्ताहे भारतस्य विदेशमन्त्रालयेन इजरायल-ईरान-तनावस्य विषये चिन्ताम् प्रकटयन् वक्तव्यं प्रकाशितम्, तनावस्य न्यूनी करणाय उभयपक्षेभ्यः आह्वानं च कृतम्। भारतेन उक्तं यत्, उभयदेशैः सह स्वमैत्रीसम्बन्धस्य आधारेण शान्तिं प्रति सम्भवं सर्वं साहाय्यं कर्तुं सज्जः अस्ति।
पुतिन तृतीयविश्वयुद्धस्य विषये चिन्ताम् अव्यक्तवान्-रूसस्य राष्ट्रपतिः व्लादिमीर् पुटिन् तृतीय विश्वयुद्धस्य विषये गभीरा चिन्ताम् अव्यक्तवान्। शुक्रवासरे सेण्ट् पीटर्स्बर्ग्-नगरे एकस्मिन् कार्यक्रमे एकः पत्रकारः तम् अस्य विषये प्रश्नं पृष्टवान्। अस्मिन् विषये सः अवदत् यत् जगति विग्रहस्य स्थितिः निरन्तरं वर्धमाना अस्ति। एषा अतीव चिन्ताजनकः स्थितिः अस्ति। पुटिन् अवदत् यत् इराणस्य परमाणुस्थलानां समीपे यत् किमपि भवति तत् तस्य रूसस्य च प्रत्यक्षं प्रभावं करोति, यतः तत्र रूसीविशेषज्ञाः द्वौ नूतनौ परमाणु-अभियात्रिकौ निर्मान्ति। एतेषां धमकीनां निवारणाय शान्तिमार्गाः अन्वेष्टव्याः भविष्यन्ति, सर्वेषां पक्षेभ्यः मिलित्वा समाधानं अन्वेष्टव्यम् इति सः अवदत्। इरान्-देशेन्क्यूम्-प्रान्ते २२ जनाः गृहीताः। इराणस्य राज्यवार्तासंस्था फार्स् इत्यनेन उक्तं यत् एते जनाः इजरायलस्य गुप्तचरसंस्थायाः कृते कार्यं कुर्वन्ति इति शज्र वर्तते। एतानि सर्वाणि गिरफ्ताराणि जूनमासस्य १३ दिनाज्रत् आरभ्य कृताः सन्ति।
इजरायलस्य रक्षामन्त्री इजरायल् कात्ज् इत्यनेन उक्तं यत् इराणस्य कुद्स्-सेनायाः प्यालेस्टिनी-कार्याणां प्रमुखः सईद इजादी इराणस्य क्यूम्-नगरे एकस्मिन् अपार्टमेण्टे आक्रमणे इजरायल-सेनायाः कृते मारितः।

कात्ज् इत्यनेन उक्तं यत् इजादी स एव व्यक्तिः आसीत् यः २०२३ तमस्य वर्षस्य अक्टोबर्-मासस्य ७ दिनाङ्के आक्रमणार्थं हमास-सङ्घस्य कृते धनं प्रदत्तवान् । इजादी-वधस्य विषये कात्ज्-महोदयः प्रसन्नतां प्रकटितवान्, इजरायल्-देशः कुत्रापि स्वशत्रून् अन्वेष्टुं समर्थः इति च अवदत् ।

कात्ज् इत्यनेन पुरातनदस्तावेजस्य अपि उल्लेखः कृतः यस्मिन् उक्तं यत् २०२१ तमे वर्षे हमास-नेतृभिः इराणी-सेना-अधिकारिणः वरिष्ठाय पत्रं प्रेषितम् यत् इजरायल्-देशस्य आक्रमणाय ५० कोटि-डॉलर्-रूप्यकाणि याचन्ते स्म तत्र उक्तं यत् इरान् आर्थिककठिनतां प्राप्य अपि हमास-सङ्घस्य कृते धनं ददाति स्म । इरान्देशे प्रचलति संघर्षस्य मध्ये अधुना भारतं नेपाल-श्रीलज्र-देशस्य नागरिकान् ततः निष्कासयितुं अपि साहाय्यं करिष्यति ।

भारतीयदूतावासेन उक्तं यत् नेपाल-श्रीलज्र-सर्वकारयोः अनुरोधेन अधुना एतयोः देशयोः नागरिकाः अपि ऑपरेशन सिन्धु-अन्तर्गतं सुरक्षिततया बहिः आनयिष्यन्ते।