नवदेहली। राष्ट्रीयस्वास्थ्य प्राधिकरणस्य (एनएचए) नवीनतम वार्षिक प्रतिवेदनानुसारं भारतस्य प्रमुखस्वास्थ्य योजनया आयुष्मानभारतेन अद्यावधि ४५ कोटिभ्यः अधिकेभ्यः जनानां स्वास्थ्यसेवालाभाः प्रदत्ताः सन्ति। प्रतिवेदने आयुषमानभारतस्य प्रमुखयोः कार्यक्रमयोः उपलब्धीनां प्रगतेः च विवरणं दत्तम् अस्ति: प्रधान मन्त्रिजन आरोग्ययोजना तथा आयुष्मान भारतस्य डिजिटलमिशनस्य। २०२४-२५ वर्षस्य विषये एषा प्रतिवेदना मध्यप्रदेशस्य राजधानी भोपाले द्विदिनात्मके राष्ट्रियसमीक्षासभायां प्रकाशिता।डिजिटलस्वास्थ्यसेवासु सुधारं कृत्वा सर्वेभ्यः समानस्वास्थ्यसेवाप्रदानस्य दिशि एषा समीक्षा महत्त्वपूर्णं कदमम् अस्ति। एतैः योजनाभिः भारतस्य स्वास्थ्य सेवाव्यवस्थां कथं सुदृढं कृत्वा डिजिटल स्वास्थ्यक्षेत्रे बृहत्परिवर्तनं कथं कृतम् इति प्रतिवेदने प्रकाशितम् अस्ति। अस्मिन् अवसरे वदन् राष्ट्रिय स्वास्थ्य प्राधिकरणस्य मुख्यकार्यकारी डॉ. सुनील कुमार बर्नवालः अवदत् यत्, ‘अस्माकं स्वास्थ्य सेवाव्यवस्थायां डिजिटलरूपेण सुधारं कर्तुं सर्वेभ्यः समानगुणवत्तायुक्ता स्वास्थ्यसेवाप्रदानार्थं च एषा समीक्षा महत्त्वपूर्णं कदमम् अस्ति। आयुष्मानभारतयोजनायाः चत्वारि सशक्ताः शाखाः सन्ति, येषां लाभः अधुना यावत् ४५ कोटिभ्यः अधिकेभ्यः नागरिकेभ्यः अभवत्।
विश्वस्य बृहत्तमा सफलतमं च स्वास्थ्यसेवायोजनां निर्मातुं राज्येषु डिजिटलप्रौद्योगिकीम्, नूतनानि नवीनतानि च द्रुतगत्या स्वीकर्तुं आवश्यकता भविष्यति। डॉ. बार्नवालः अपि अवदत् यत्, ‘यदि एषा योजना विश्वस्य बृहत्तमा सफला च स्वास्थ्यसेवायोजना भवितुम् इच्छति तर्हि राज्यानां, संघप्रदेशानां च स्वास्थ्याधिकारिभ्यः डिजिटलप्रौद्योगिक्याः द्रुतगत्या स्वीकरणस्य आवश्यकता भविष्यति, नूतनानां प्रौद्योगिकीनवीनी करणानां च समावेशः करणीयः भविष्यति। एषा एव तस्याः सफलतायाः कुञ्जी अस्ति। देशे ३०,००० तः अधिकाः चिकित्सालयाः अस्याः योजनायाः सह सम्बद्धाः सन्ति, येषु ५५ प्रतिशतं सर्वकारीय चिकित्सालयाः, ४५ प्रतिशतं निजीचिकित्सालयाः च सन्ति। समाचारानुसारं प्रधानमन्त्रिजन आरोग्य योजनायाः अन्तर्गतं अद्यावधि ९१.९ मिलियनतः अधिकाः रोगिणः आस्पतेः, उपचाराः च कृताः, यस्य कुल चिकित्सव्ययः प्रायः १,२९,३८६ कोटिः अस्ति देशे ३०,००० तः अधिकाः चिकित्सालयाः अस्याः योजनायाः सह सम्बद्धाः सन्ति, येषु ५५ प्रतिशतं सर्वकारीय चिकित्सालयाः, ४५प्रतिशतं निजी चिकित्सालयाः च सन्ति। ८२प्रतिशतं लाभार्थिनः ग्राम्य क्षेत्रेभ्यः सन्ति। आयुषमानभारत-अज्र्ीय-मिशनेन अज्र्ीय स्वास्थ्य क्षेत्रे अपि महती सफलता प्राप्ता अस्ति । आयुष्मानभारत योजनायाः अन्तर्गतं अद्यावधि ४०४.५ मिलियनं आयुष्मानकार्डाः निर्गताः, येन प्रायः १४६.९ मिलियनपरिवारेभ्यः स्वास्थ्यसेवालाभः प्राप्यते एतत् कार्डं निर्धनानाम्, आवश्यकतावशात् च परिवाराणां कृते आर्थिकचिन्ताम् विना आस्पतेः चिकित्सां प्राप्तुं शक्नोति। आयुषमानभारत-डिजिटल मिशन इत्यनेन डिजिटल स्वास्थ्य क्षेत्रे अपि महती सफलता प्राप्ता अस्ति। अस्याः योजनायाः अन्तर्गतं अद्यावधि ७६५ मिलियन आयुष्मानभारतस्वास्थ्यलेखाः निर्मिताः सन्ति, येषु ५१३ मिलियन स्वास्थ्य अभिलेखाः सम्बद्धाः सन्ति। एप् इत्यस्य तृतीयं संस्करणं अद्यैव १३ भाषासु प्रारब्धम्, अधुना यावत् १५.७ मिलियनतः अधिकैः जनाभिः डाउनलोड् कृतम् अस्ति एप् इत्यस्य तृतीयं संस्करणं अद्यैव १३ भाषासु प्रारब्धम्, अधुना यावत् १५.७ मिलियनतः अधिकैः जनाभिः डाउनलोड् कृतम् अस्ति। अस्य एप्-माध्यमेन प्रतिदिनं २-३ लक्षं टोकन-उत्पादनं क्रियते, येन अस्याः डिजिटल-सेवायाः सशक्त-अनुमोदनस्य सूचकम् अस्ति। एप्-मध्ये सुलभं ओपीडी-पञ्जीकरणं, स्कैन्-शेयर-सुविधा, डिजिटल-भुगतानम् इत्यादीनि नवीन-विशेषतानि समाविष्टानि सन्ति, येन चिकित्सालयेषु चिकित्सां सुलभं भवतिएतावता ९६ प्रतिशतं शिकायतां पूर्णतया निराकृतानि सन्ति शिकायतनिवारणव्यवस्था सुदृढा अभवत् इति अपि प्रतिवेदने उक्तम्। अद्यपर्यन्तं ९६ प्रतिशतं शिकायतां पूर्णतया निराकृतम् अस्ति। लाभार्थीनां सन्तुष्टिः ९५ प्रतिशतं भवति, यत्र ९८ प्रतिशतं जनाः पीएम-जेय योजनायाः अन्तर्गतं सकारात्मकं अनुभवं ज्ञापयन्ति। कॉल सेण्टर सेवा गुणवत्ता अपि सुधरति, यत्र औसतं ८७ प्रतिशतं स्कोरः अस्ति अज्र्ीयस्वास्थ्यसेवा केवलं प्रौद्योगिकीसाधनं न भवति, अपितु सम्पूर्णे स्वास्थ्यक्षेत्रे क्रान्तिकारीपरिवर्तनम् अस्ति।
डिजिटलस्वास्थ्यमिशनस्य मिशननिदेशकः किरण गोपाल वास्का अवदत् यत्, ‘डिजिटलस्वास्थ्यसेवा केवलं प्रौद्योगिकीसाधनं न भवति, अपितु सम्पूर्णे स्वास्थ्य क्षेत्रे क्रान्तिकारीपरिवर्तनम् अस्ति। एबीडीएम सूचकाज्र्ः उत्तरदायित्वं नवीनतां च प्रवर्धयिष्यति। राज्यैः,केन्द्रीयप्रदेशैःचडिजिटलस्वास्थ्यस्य पूर्णस्वीकरणं सुनिश्चित्य एतस्य परिवर्तनस्य नेतृत्वं कर्तव्यम्।